gereformeerd leven in nederland

27 juni 2012

Evangelisch-reformatorisch

Filed under: Uncategorized — B. de Roos @ 08:00
Tags: , , , ,

Het hangt in de lucht: de behoefte om het kerkelijk leven opnieuw te etiketteren.
Twee etiketten springen daarbij momenteel in het oog: ‘evangelisch’ en ‘reformatorisch’.

Natuurlijk weet ik niet hoe het ú vergaat.
Maar wat mij betreft is de betekenis van de benaming ‘evangelisch’ wel zo’n beetje duidelijk. Er zit een wereld van Pinkstergroeperingen en charismatische stromingen achter.
Allerlei gezelschappen, van klein tot groot en van diverse snit, mogen als ‘evangelisch’ worden aangeduid. In die wereld is van alles mogelijk. Men kan er, zo bleek onlangs, zelfs een voorganger hebben die feitelijk nog maar een kind van een jaar of elf is[1].

Persoonlijk vind ik het woord ‘reformatorisch’ echter een wat vage term.
Reformatorischen zijn, voor mijn begrip, gelovigen die zich – kerkelijk gezien – in de orthodoxe hoek bevinden. Soms zijn ze ook bevindelijk. Bij tijd en wijle kan men veel van hen leren. Maar het is, geloof ik, wel oppassen geblazen.

Eertijds heette de reformatorische wereld gesloten te zijn. Onder druk van de stormachtige ontwikkelingen rond internet gaan die circuits echter steeds vaker open[2].
Reformatorischen hechten veel waarde aan erediensten. In die diensten neemt het orgel nog altijd een grote plaats in.
Reformatorischen hebben een eigen stijl[3]. Bijvoorbeeld als het gaat om de uiterlijkheid in de godsdienst: denkt u maar aan de hoeden die door vrouwen worden gedragen. Maar ook in het dagelijkse leven zijn reformatorische mannen en vrouwen vaak wel te herkennen: donkere pakken en rokken gelden welhaast als onderscheidingstekens. En over vrouwen gesproken: een smaldeel der reformatorischen bewaakt streng de plaats van de vrouw in de maatschappij; ‘laat de vrouw op de juiste plaats’, zo wordt gezegd.
Mensen in de reformatorische wereld zijn zich er sterk bewust van dat zij rentmeesters zijn. Op aarde is, zo merkt men op, alles tijdelijk. Wij staan in een lange geschiedenis; de Here God heeft in die historie onbetwist de leiding.
Reformatorischen hebben een open oog voor de wereld. De heren Van der Staaij en Dijkgraaf – Tweede Kamerleden voor de Staatkundig Gereformeerde Partij – zitten, als het daar om gaat, op een vooruitgeschoven post. Zij hebben bestuurlijke invloed. Het komt mij voor dat er in de orthodoxe hoek véél leidinggevende figuren zitten. Zou dat komen omdat zij zo principieel en vasthoudend zijn? Dat zou natuurlijk best kunnen.
Wellicht is die maatschappelijke betrokkenheid ook te verklaren uit het feit dat bij reformatorischen relatief weinig televisietoestellen te vinden zijn. Menselijkerwijs gesproken scheelt dat een hoop tijd. Bij al die activiteiten in de samenleving wordt Gods Woord vaak geciteerd, of op een andere manier gebruikt. Daarin verschilt men, bijvoorbeeld, nogal van het Leger des Heils. De heilssoldaten zijn volop actief in de samenleving, maar noemen de Bijbel niet zo expliciet.

In het woord ‘reformatorisch’ zit natuurlijk het woord reformatie. In de kerkelijke wereld denken we dan meestal aan de Reformatie van 1517.
Logischerwijs kan men vervolgens zeggen dat alle kerken die zich met die Reformatie verbonden voelen ‘reformatorisch’ mogen heten.

Maar zo simpel ligt dat niet. Welnee[4].
Neem nu de Christelijke Gereformeerde Kerken. Er zijn CGK’s waar men onbekommerd het Liedboek voor de Kerken gebruikt. Men zingt er ritmisch. In die kerken dragen vrouwen zonder hartzeer een lange broek. In ándere CGK’s zijn zulke dingen volstrekt ondenkbaar.
Ook is er de Hersteld Hervormde Kerk, de kerk die ontstond na grote meningsverschillen over de vorming van de Protestantse Kerk in 2004.
Laten wij thans de Gereformeerde Bond binnen de Protestantse Kerk niet vergeten. Binnen de Bond zijn er de bevindelijken. Maar er zijn, als ik dat zo zeggen mag, ook wat lossere Bonders.
En dan zijn er de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt), de Nederlands Gereformeerde Kerken en de ‘linkerflank’ van de CGK. Meestal duiden we die niet aan als reformatorisch. Sommigen voelen de neiging om die kerken orthodox-gereformeerd te noemen; maar dat is, als ik het goed weet, vooral een verlegenheidsterm.

Om het geheel nog ietwat ingewikkelder te maken meldt de internetencyclopedie Wikipedia dat het woord ‘reformatorisch’ sinds de jaren ’70 van de vorige eeuw functioneert “als zelfaanduiding door organisaties uit de bevindelijk-gereformeerde zuil”.
Er staat bij: “Daarnaast waren er nog organisaties uit de periode van voor de bevindelijk-gereformeerde zuilvorming die zichzelf als reformatorisch aanduidden. Voorbeelden hiervan zijn de Stichting voor Reformatorische Wijsbegeerte, die sinds 2010 Stichting voor Christelijke Filosofie heet, en de van 1975 tot 2001 bestaande Reformatorische Politieke Federatie (RPF), een partij die een orthodox-gereformeerde en geen bevindelijk-gereformeerde grondslag had, maar ook veel evangelischen trok”[5].

Iemand formuleerde als centrale uitgangspunten voor de reformatorische wereld:
* “De mens is zondig en heeft verzoening nodig
* Verzoening krijg je door geloof in Jezus Christus
* Dit geloof is een gave van God, 100% genade
* De wereld is het gebied van satan: mijding”.

Het is duidelijk dat een Gereformeerd mens zich in veel van het bovenstaande wel kan vinden.
Niet voor niets hebben mijn vrouw en ik al jaren een abonnement op het familieblad Terdege; het familieblad dat tweewekelijks in reformatorische kring verschijnt.

Het zou, wat mij betreft, echter te ver gaan om te zeggen dat ik mij in reformatorische sferen thúis voel.
En waarom voel ik mij daar niet helemaal gelukkig?
Omdat de aanduiding ‘reformatorischen’ staat voor een ratjetoe.
Wanneer we spreken over reformatorischen hebben we soms te maken met mensen die redeneren vanuit hun eigen bevindelijkheid en beleving. Anderen kijken wat anders tegen leer en leven aan.
Bij sommigen lijkt de traditie bijna heilig te zijn. Anderen veroorloven zich in veel dingen een wat meer hedendaagse aanpak.
Bij reformatorischen zien we, als het om wereldmijding gaat, nogal wat gradaties. De verschillen komen, bijvoorbeeld, naar voren in het gebruik van internet en e-mail binnen gezinnen en scholen[6].
Bij reformatorischen is, naar mijn idee, het kerkbesef niet zo groot. Als de kerk wél reuze belangrijk was zou men – naar mijn oordeel – meer werk maken van kerkelijke eenheid. Als de kerk wél reuze belangrijk was zou men – naar mijn oordeel – de Gereformeerde Bond binnen de Protestantse Kerk zo spoedig mogelijk opheffen. Soms krijg ik de indruk dat bij de reformatorischen de kerk ook een beetje het eigendom van ménsen is.

Nu maak ik graag nog een stapje naar de actualiteit van 2012.

Het is, denk ik, onder meer de hierboven beschreven variatie die ervoor zorgt dat velen tegenwoordig zo laconiek het combinatiebegrip ‘evangelisch-reformatorisch’ in de mond nemen.
De term ‘evangelisch’ zowel als het woord ‘reformatorisch’ fungeren in het spraakgebruik van onze tijd als verzamelnamen. Het zijn uitdrukkingen die sprekers en luisteraars er van harte toe uitnodigen om slechts de grote lijn in de gaten te houden. Wie te veel naar de details kijkt is een spelbreker. Zo’n studieus figuur mag niet meer meedoen – wég met die man!

Evangelisch-reformatorisch: dat is typisch zo’n woord waarbij ik me wat ongemakkelijk voel.
Dat komt, geloof ik, omdat het een containerbegrip is. Er zit een wereld achter van allerlei kerkelijke cultuurtjes. En van diverse menselijke gevoelens.
Evangelisch-reformatorisch: dat is typisch zo’n woord waarin de menselijke emotie somtijds prevaleert boven Gods wil en Zijn bevel.

Evangelisch-reformatorisch: dat is typisch zo’n woord dat wij, naar mijn inzicht, met een verbijsterende onmiddellijkheid moeten parkeren op de afdeling Klerikale Curiosa.
En wel in de hoek van de Al of niet Bewuste Ongehoorzaamheid.
Want daar hoort het thuis.

Noten:
[1] Zie bijvoorbeeld http://www.refdag.nl/kerkplein/kerknieuws/elfjarige_jongen_wordt_voorganger_ik_weet_me_geroepen_1_655124 .
[2] Zie voor een sfeerimpressie van de reformatorische wereld http://www.ceesvdwal.nl/Cees_van_der_Wal_fotografie_en_ontwerp/Portfolio/Portfolio_files/Gewone_mensen_1.pdf .
[3] In het onderstaande gebruik ik onder meer http://www.nji.nl/nji/download/congressen/20120601Workshop_34_reformatorische_ouders.pdf .
[4] In het onderstaande gebruik ik onder meer http://www.kerkzoeker.nl/reformatorisch.html .
[5] Zie http://nl.wikipedia.org/wiki/Reformatorisch .
[6] Zie hierover ook http://www.geref-onderwijsvereniging-zwolle.nl/uploads/Reformatorisch%20onderwijs,%20een%20alternatief.pdf .

4 reacties »

  1. Beste Bastiaan,
    Vele jaren geleden deelde ik als klein jongetje de erediensten met jou in de Morgensterkerk in Groningen, al zul je mij waarschijnlijk niet kunnen herinneren, omdat ik qua leeftijd heel veel jonger ben dan jij. Dat ik je vandaag-de-dag nog in de kerk tegen zal komen is klein: in 2011 hebben mijn vrouw en ik, samen met onze twee kinderen (5 en 7), de overstap gemaakt van de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt naar de Hersteld Hervormde Kerk. Een overstap die we als enorm hebben ervaren; zowel in cultuur als in inhoud. Maar vooral: omdat deze kerk een ‘reformatorisch’ karakter draagt.

    Dat dat een ‘ratjetoe’ is, zoals je hierboven suggereert, wil ik bestrijden. Jawel: er zijn verschillende kerken binnen de ‘reformatorische’ gezindte. En jawel: op onderdelen verschillen zij. Maar hoe erg is dat? Deze ‘reformatorische’ kerken voelen zich verbonden in het belijden. Al deze kerken delen eenzelfde liedgenre en Bijbelvertaling. Zij delen veel dezelfde media (Reformatorische Omroep, Reformatorisch Dagblad, Terdege, Om Sions Wil, noem maar op). Ook delen zij al bijna een eeuw een politieke partij, de SGP. De ‘Reformatorische Familiedagen’, de beurs ‘Naar Buiten’ zijn evenzo voorbeelden van alles wat in goede orde wordt ‘gedeeld’. Er is buitengewoon veel (h)erkenning en vruchtbare samenwerking binnen de reformatorische gezindte. Heel veel; veel meer dan ik van-huis-uit gewend was.

    Zijn daarmee alle ‘reformatorischen’ gelijk? Nee. Moeten we perse streven om één kerk te vormen? Volgens mij ook niet. De geschiedenis heeft ervan blijk gegeven dat één-kerk-vormen vaak aan de buitenkant wel de uitstraling van eenheid geeft, maar dat de ontstane kerk doorgaans geen eenheid is. Ik ken PKN’s waar plannen bestaan om op zondag de kerkdiensten in zes (!) verschillende diensten op te splitsen om de verschillende doelgroepen te ‘bedienen’ (http://www.pkn-hengelo.nl/onderweg/ontmoeting-verbeeld.pdf, pag. 5). Is dat eenheid?

    De meeste reformatorische kerken kennen groei. Ze trekken dan gescheiden op, maar delen zeer veel. En delen dat ook nog eens zeer vruchtbaar en in goede harmonie. Ze (h)erkennen elkaar, al decennia lang. En zijn één in hun belijden. Zo hebben mijn vrouw en ik dat ervaren. En dat is geen ‘ratjetoe’. Verre van!

    Reactie door J.H. de Boer — 29 juni 2012 @ 23:16 | Beantwoorden

    • Met grote instemming dit artikel gelezen. Ik ben reformatorisch opgevoed, maar heb mij later gevoegd bij een gereformeerde kerk (niet GKv vanwege de geloofsafval daar). HET probleem met de reformatorische kerken is dat de 3 kenmerken van de ware kerk daar grotendeels ontbreken (denk aan de avondmaalsmijding waardoor de gemeente wordt ‘gesplitst’, denk aan praktisch ontbreken van verbondsprediking).

      In reactie op de heer J.H. de Boer stel ik dat de HHK wel degelijk een ratjetoe is: verschillende predikanten komen niet op de kansel in andere plaatsen. Onschriftuurlijk, want geen eenheid in geloof!

      Met vriendelijke groet,

      Rudolf

      Reactie door Rudolf — 15 juli 2012 @ 18:28 | Beantwoorden

      • @Rudolf: “verschillende predikanten komen niet op de kansel in andere plaatsen. Onschriftuurlijk, want geen eenheid in geloof!”

        Ik ben me daarvan echter niet bewust. De oorzaken daarvan (áls er al sprake van is, zoals wordt gesuggereerd) ken ik evenmin. En om dat dan meteen als ‘onschriftuurlijk’ te duiden, gaat me op basis van deze ongemotiveerde stellingname te ver. Waar is dat het geval? Wat is de reden daarvan? Graag zou ik de stellingname gemotiveerd zien: mijn volledige naam en emailadres zijn bij de eigenaar van dit blog bekend.

        Reactie door J.H. de Boer — 30 augustus 2012 @ 00:17

      • Vergelijk de predikanten die voorgaan in bijv. Staphorst t.o.v bijv. Soest (waar ook PKN-predikanten voorgaan!). De verdere onderbouwing, ook van de andere verschillen, kunt u zelf leveren door bij bijv. genoemde kerken enige keren een dienst te bezoeken. Zie ook de ontstane situatie in Huizen.

        De oorzaak daarvan ligt ondermeer in de Gekrookte Riet-stroming versus Gereformeerde Bond. Ook deze oorzaak en haar verdere achtergrond en invloed zult u ontdekken als u bij deze kerken een dienst bezoekt.

        Dit is onschriftuurlijk omdat de kerk één behoort te zijn in waar zij voor staat (zie bijv. 1 Korinthe). Dit is onschriftuurlijk, omdat de kerken binnen één kerkverband geacht mogen worden elkaar te erkennen en hoewel er altijd accentsverschillen mogen zijn, er geen ´modaliteiten´ binnen de kerk mogen zijn.

        Op de twee andere punten (ondermijning van kenmerken van de kerk door avondmaalsmijding en gebrek aan verbondsprediking) reageert u helaas niet. Deze punten zijn ook heel belangrijk.

        Gods zegen gewenst,

        Rudolf

        Reactie door Rudolf — 30 augustus 2012 @ 08:57


RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.