gereformeerd leven in nederland

22 januari 2013

Symptomen van het verval

In Zondag 41 van de Heidelbergse Catechismus gaat het, zoals wellicht bekend, over kuisheid. En over reinheid. En over ingetogen leven. Over het heilig huwelijk en over de zonde van de echtbreuk.
Over het zevende gebod van Gods wet, kortom.
Eén van de verwijzingen die onder antwoord 108 staan is Maleachi 2:16.

Dat is opvallend.
Maleachi is een kleine profeet. En dus gaat het over Gods oordeel. En over het heil dat God aan Zijn volk geven wil. Dat spreekt bijna vanzelf.
Maar daar komt het zevende gebod dus ook bij te pas.
Het is de moeite waard om Maleachi 2 eens wat nauwkeuriger te lezen.

Wat stáát er in Maleachi 2:16?
Daar lezen wij: “Want Ik haat de echtscheiding, zegt de HERE, de God van Israël, en dat men zijn gewaad met geweldpleging overdekt, zegt de HERE der heerscharen. Daarom, weest op uw hoede voor uw hartstocht en weest niet ontrouw”.

Maleachi beschrijft de zedelijke toestand van het volk in zijn tijd[1]. Die situatie bestond deels nog steeds toen Johannes de Doper actief werd. Tussen de laatste geschiedschrijver van het Oude Testament – dat is, bij mijn weten, Nehemia – en het optreden liggen ongeveer viereneenhalve eeuw. Eeuwen lang zijn de gewetens afgestompt. Israël weet niet meer hoe lief de Here God Zijn kinderen heeft.

De priesters onderwijzen het volk over de dienst aan God. En in de manier van doen van die priesters spreekt alles van onzorgvuldigheid en onverschilligheid.
Een blind dier als offer? Ach, dat kan best.
Een kreupel of ziek offerdier? Nou ja, dat kan er wel mee door.
Terwijl alleen een gáve dieren goed genoeg zijn voor de Here. Zie bijvoorbeeld Leviticus 1[2].
Voor het óóg ziet alles er reuze netjes uit. De priesters maken er wel wat moois van.
Maar er is één zaak waarin de Israëlieten niet onderwezen worden: het feit dat zij afhankelijk zijn van Gods genade. Men leeft niet in de atmosfeer van Hebreeën 9: “Want als reeds het bloed van bokken en stieren en de besprenging met de as der vaars hen, die verontreinigd zijn, heiligt, zodat zij naar het vlees gereinigd worden, hoeveel te meer zal het bloed van Christus, die door de eeuwige Geest Zichzelf als een smetteloos offer aan God gebracht heeft, ons bewustzijn reinigen van dode werken, om de levende God te dienen?”[3].
Een exegeet schrijft over “volkomen onwetendheid omtrent de liefde van God, onbekendheid met zijn heiligheid en het gemis van de vreze van God”.

En het volk?
Dat is, om zo te zeggen, voor zichzelf bezig. Men wijdt het leven niet meer aan God. De gelovigen zijn zogezegd samengesmolten met de ongelovigen. De kerk onderscheidt zich niet meer van de wereld.
En in dat kader wordt gezegd dat “de HERE getuige geweest is tussen u en de vrouw uwer jeugd, aan wie gij ontrouw geworden zijt, terwijl zij toch uw gezellin en uw wettige vrouw is”[4]. De Here draait er niet omheen: “Niet één doet zo, die voldoende geest bezit, want wat zoekt die éne? Het zaad Gods. Weest dan op uw hoede voor uw hartstocht, en dat men niet ontrouw worde aan de vrouw zijner jeugd”[5].

De ontrouw in het huwelijk is in Maleachi 2 een symptoom van het zedelijk verval. Met zedelijk verval bedoel ik: men zegt God te dienen; maar al doende praat men eigen afwijkingen van Gods wet goed.

Deze zaak is, naar mijn oordeel, ook vandaag actueel.

Op woensdag 16 januari jongstleden organiseerde de Gereformeerde Hogeschool het symposium ‘In de ban van de ring’. Men congresseerde over samenlevingsvormen binnen de kerkelijke gemeente.
Voor een goed begrip: ik ga er van uit dat de ring in bovengenoemde titel de tróuwring is.

Het Nederlands Dagblad deed er daags daarna verslag van[6].
Laat ik u eerst op enige citaten mogen trakteren.
1.
“Op de vraag of samenwonen wel of niet mag, kwam gisteren tijdens een congres van de Gereformeerde Hogeschool geen eenduidig antwoord. Wel stof tot nadenken: ‘We moeten in de kerk niet in de ban van de ring zijn, maar in de ban van het evangelie’”.
2.
Marco Derks, theoloog, constateerde dat het congres over samenlevingsvormen het eerste is in orthodox-gereformeerde kring, terwijl over homoseksualiteit al vijftien jaar wordt gesproken. Hij vermoedt dat homo’s al die tijd zijn gebruikt als ‘excuustruus van de kerk’. Als je over hen praat, hoef je het niet over ‘je eigen seksualiteit te hebben’, aldus Derks, vrijgemaakt opgevoed, nu oudkatholiek. Hij wees erop dat bij dit soort morele kwesties diep gewortelde, onbewuste en normatief gehanteerde principes een grote rol spelen. De Bijbel kent wel veertig verschillende soorten huwelijken, waaronder het uithuwelijken, relativeerde Derks. Vaak werd er eerst getrouwd, waarna hopelijk de liefde kwam. In de orthodoxe kerken, stelde hij, wordt iedereen die niet is getrouwd als tweederangs christen beschouwd. ‘Door het huwelijk als een afgod hoog te houden, houd je allerlei patriarchale verhoudingen in stand”.
3.
Dominee Tim Vreugdenhil “zei te dromen van een christelijke gemeenschap met singles en getrouwden, homo’s en hetero’s – mensen die van elkaar leren over het evangelie. ‘We zijn inderdaad te veel in de ban van die vervloekte ring geraakt. En dit is de prijs: keurig getrouwd zijn als norm, met weinig of geen ruimte om eerlijk te zijn over dat het in je huwelijk deels niet werkt. Dubbellevens, van gemeenteleden tot aan predikanten. En in andere categorieën dan de keurig getrouwden veel kerkverlating, soms ook Godverlating’”.

U en ik kunnen er niet omheen dat, wanneer het hier gaat over het huwelijk, een eenduidige uitspraak uitblijft.
Men zegt niet: samenwonen mag best.
Men zegt ook niet: samenwonen is ons door de Here verboden.
Wij horen alleen maar: wij moeten door het Evangelie gefascineerd worden.
Maar dat is ’t êm juist: als ik Maleachi 2 lees, begrijp ik dat de ontrouw in het huwelijk een teken van maatschappelijke neergang is. Zeg maar gewoon: van verlóedering. Moeten we dat niet signaleren?

Het debat over homoseksualiteit zorgde er, volgens Marco Derks, vroeger voor dat de persóónlijke seksualiteit buiten beeld bleef.
Persoonlijk lijkt het mij dat dat nog wel een beetje meevalt.
In preken over het zevende gebod werd seksualiteit eertijds wel benoemd, zonder dat die preken ernstig verseksualiseerde praatjes werden.
Er ontstonden Gereformeerde gezinnen met kinderen. Véél kinderen soms.
De seksualiteit buiten beeld? Kóm nou…

Marco Derks signaleerde: “In de orthodoxe kerken, stelde hij, wordt iedereen die niet is getrouwd als tweederangs christen beschouwd”.
Dat gaat mij, eerlijk gezegd, veel te snel. Misschien is het bij sommige vrijgezellen wel eens zo óvergekomen. Maar als algemene stelling vind ik dit standpunt eigenlijk helemaal niet kúnnen.
Eerlijk gezegd vraag ik mij af of het Marco misschien wel goed uitkomt om dit wat vage plaatje te tekenen. Het voordeel van zo’n onduidelijk plaatje is namelijk dat je ’t zelf kunt inkleuren. En dat mag dan best een beetje onnauwkeurig. ’t Is toch grotendeels jouw eigen compositie?
Wie de heldere lijnen van Gods Woord uittekent, moet veel secuurder kleuren. Anders komt hij buiten de lijntjes. Begrijpt u wel?

Dominee Vreugdenhil zegt: “We zijn inderdaad te veel in de ban van die vervloekte ring geraakt. En dit is de prijs: keurig getrouwd zijn als norm, met weinig of geen ruimte om eerlijk te zijn over dat het in je huwelijk deels niet werkt. Dubbellevens, van gemeenteleden tot aan predikanten”.
Laten we duidelijk zijn: niet ieder huwelijk is even gelukkig. En ja – ieder huwelijk schudt wel eens op zijn grondvesten.
Maar waar het om gaat is: weerspiegelen we in ons leven iets van God en Zijn onverbrekelijk verbond?

Zondag 41 van de Heidelbergse Catechismus is, als u het mij vraagt, nog altijd actueel.
Het zevende gebod geeft ons, juist in de samenleving anno 2013, een kans om iets van de trouw van God te laten zien.
In dit verband herinner ik u graag aan Jesaja 62. Daar wordt over Gods volk gemeld: “…gij zult een sierlijke kroon in de hand des HEREN zijn, een koninklijke tulband in de hand van uw God. Men zal u niet meer noemen: Verlatene, en men zal uw land niet meer noemen: Woestenij; maar gij zult genoemd worden: Mijn Welgevallen, en uw land: Gehuwde. Want de HERE heeft een welgevallen aan u, en uw land wordt ten huwelijk genomen. Want zoals een jongeling een maagd huwt, zullen uw zonen u huwen, en zoals de bruidegom zich over de bruid verblijdt, zal uw God Zich over u verblijden”[7].
Ik citeer ook Hebreeën 13. Daar wordt met betrekking tot Gods gericht gezegd: “Het huwelijk zij in ere bij allen en het bed onbezoedeld, want hoereerders en echtbrekers zal God oordelen”[8].

Eén opmerking veroorloof ik mij nog.
Persoonlijk begin ik steeds beter te begrijpen waarom de profeet in Maleachi 2 zegt: “Gij vermoeit de HERE met uw woorden”[9]. Want woorden zonder wélgemeende daden zijn van geringe waarde. Een ademtocht slechts.
De Here vraagt van ons om, in het kader van het verbond dat Hij met ons gesloten heeft, dankbaar en blijmoedig naar Zijn Woord en wet te leven. Niet meer. En ook niet minder. Punt.

Noten:
[1] In het onderstaande gebruik ik onder meer http://www.oudesporen.nl/Download/OS1170.pdf .
[2] Leviticus 1:3: “Indien zijn offergave een brandoffer van rundvee is, dan zal hij een gaaf dier van het mannelijk geslacht brengen. Naar de ingang van de tent der samenkomst zal hij het brengen, opdat hij welgevallig zij voor het aangezicht des HEREN”. En vers 10: “Indien zijn offergave een brandoffer van kleinvee is, van schapen of van geiten, dan zal hij een gaaf dier van het mannelijk geslacht brengen”.
[3] Hebreeën 9:13 en 14.
[4] Maleachi 2:14.
[5] Maleachi 2:15.
[6] Gerald Bruins, “De kerk is in de ban van de ring”. In: Nederlands Dagblad, donderdag 17 januari 2013, p. 2.
[7] Jesaja 62:3, 4 en 5.
[8] Hebreeën 13:4.
[9] Maleachi 2:17.

Geef een reactie »

Nog geen reacties

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.