gereformeerd leven in nederland

27 maart 2013

Katholieke kerk

Afgelopen zaterdag, 23 maart, koesterden Gereformeerd-vrijgemaakten en Nederlands Gereformeerden een gezamenlijke droom. Zij droomden over de toekomst. Dat deden zij op een congres te Zwolle dat door twee kerkbladen georganiseerd was: De Reformatie en Opbouw.

Op dat congres voerde professor B. Kamphuis het woord.
Uit het Nederlands Dagblad van dinsdag 26 maart citeer ik: “De blik vooruit werd misschien wel het meest belichaamd door de Kamper hoogleraar dogmatiek Barend Kamphuis. Hij hield een inleiding over de katholiciteit van de kerk, en legde nadruk op de ruimte die dat biedt, zij het met inachtneming van grenzen en vanuit het fundamentele uitgangspunt dat Christus, en die gekruisigd, in het centrum staat. In 1994 had dezelfde Kamphuis, bekende hij in een workshop aan enkele tientallen aanwezigen, in een toespraak op de Schooldag van zijn universiteit ook stilgestaan bij het katholieke karakter van de kerk. Het begrip ruimte kwam er toen niet in voor. Het ging vooral over de grenzen. Hoe is dat mogelijk, vroeg hij zich zaterdag af”[1].

Dat waren prachtige woorden.
Bij de katholiciteit die Kamphuis voorstaat, heb ik echter wel wat vragen[2].
De hoogleraar is namelijk de man die bij de Nationale Synode het idee van de Katholiciteits Effect Rapportage introduceerde.
We moeten, zei Kamphuis indertijd, niet net doen alsof de kerk van ingewijden is. Wat bij elkaar hóórt, moet bij elkaar kómen.
In dat verband is het opmerkelijk dat Kamphuis bij de Nationale Synode met de KER op de proppen kwam. Want daar zitten Christelijke Gereformeerde Kerken, Pinkster- en Evangeliegemeenten, de Protestantse Kerk, Remonstrantse gemeenten, Evangelisch-Lutherse gemeenten, de Gereformeerde Gemeenten, en de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) bij elkaar. Die kerken vormen op dit moment geen eenheid. En dat zal vooreerst heus niet gaan veranderen.
Daarom is mijn eerste vraag: hoever gáát de eenheid van Kamphuis eigenlijk?
Mijn tweede vraag is direct daaraan verbonden. Die luidt: hoeveel compromissen wil Kamphuis eigenlijk sluiten om die zo vurig verlangde eenheid te bewerkstelligen?
En mijn derde vraag luidt: wordt Gods Woord hélemaal gehonoreerd als er liters water bij de wijn worden gevoegd?
De vierde vraag ligt eigenlijk wel voor de hand: wat is de smaak, de stijl, van die compromissenkerk?

Gereformeerde mensen belijden één katholieke kerk. “Zij is”, zo leert ons de Nederlandse Geloofsbelijdenis, “een heilige vergadering van de ware gelovigen, die al hun heil verwachten van Jezus Christus, gewassen zijn door zijn bloed, geheiligd en verzegeld door de Heilige Geest”[3].
Katholiek, dat betekent: algemeen, over heel de wereld.
Maar in de formulering van de belijdenis zit, als ik het goed zie, ook een begrenzing. In de kerk zitten alléén maar mensen die al hun heil van Christus verwachten. Zelf kunnen zij helemaal niets aan hun redding bijdragen. Zij hoeven niet aan allerlei voorwaarden te voldoen om voor de hemel in aanmerking te komen. Zij geven heel hun leven in de handen van Jezus Christus. En zij zeggen: wij willen graag Uw instrumentarium zijn.
In het voorbijgaan wijs ik er op dat professor Kamphuis afgelopen zaterdag terugdacht aan 1994. Toen sprak hij ook over de katholiciteit der kerk. Maar toen ging het niet over ruimte. Zou het kunnen zijn dat de Kamper hoogleraar twintig jaar geleden nog op die grens gewezen heeft? Ik vraag het maar.

Hoe kan men zien dat de kerk katholiek is?
In de kerk wordt de Schrift zorgvuldig gelezen en geëxegetiseerd.
In de kerk wordt de Schrift in het leven van alle leden consequent toegepast. Als een kerklid een scheve schaats rijdt wordt hij of zij daar op aangesproken.
In die kerk zijn de fungerende geloofsbelijdenissen van de eerste tot de laatste letter geldig. Er wordt niets doorgestreept of uitgegumd.
In die kerk worden de sacramenten die de Here heeft ingesteld, onderhouden. De doop wordt bediend. Het Heilig Avondmaal wordt gevierd.
In die kerk geeft de Here ambtsdragers die de gemeente leiden, zodat de gemeente beschermd wordt tegen het heerszuchtig optreden van enkelingen[4].
Persoonlijk vraag ik mij af of professor Kamphuis dat allemaal meeweegt als hij over de katholieke kerk spreekt. Ik heb mijn twijfels. Wordt de katholieke kerk binnenkort omgebouwd tot een magnifiek hotel, alwaar beschaafde types van allerlei pluimage prachtige suites bewonen?

De Christelijke Gereformeerde dr. M.J. Kater schreef vorig jaar over katholiciteit het volgende.
“Letterlijk betekent katholiek verspreid over de hele aarde of het geheel omvattend. Het gaat dus over de wereldwijde kerk van Christus en dan niet alleen in het heden, maar omvattend verleden, heden en toekomst. (…)
De Zoon van God vergadert Zich een gemeente uit het ganse menselijke geslacht. Men zou dit het kwantitatieve aspect kunnen noemen. Er is sprake van onderlinge verbondenheid ‘met allen die de Naam van onze Heere Jezus Christus aanroepen in alle plaats’ (1 Corinthiërs 1:2).
Er is ook een kwalitatief aspect: het gaat om de volheid van Christus. Dan valt te denken aan wat Paulus schrijft: ‘Opdat gij ten volle zou kunnen begrijpen met al de heiligen, welke de breedte en lengte en diepte en hoogte zij en bekennen de liefde van Christus die de kennis te boven gaat, opdat gij vervuld wordt tot al de volheid Gods’ (Efeziërs 3:14-21).
De vraag is of de waardevermindering van het kerkverband niet te maken heeft met een beperkte, om niet te zeggen fletse, goedkope opvatting van deze liefde. Het eigen kerkverband is een eerste oefening in het beleven van de katholiciteit van de kerk. Wat is er aan de hand wanneer een classisvergadering niets meer heeft van deze katholiciteit? Als we elkaar kwijt zijn, wat zijn we dan kwijt? Of moet ik dan toch vragen: Wie zijn we dan kwijt?”[5].
Wie de term ‘katholieke kerk’ in de mond neemt, spreekt over:
* allen die, overal ter wereld, de naam van Jezus Christus belijden
* de kerk die steeds meer door Christus wordt béheerst en óverheerst: alles in allen.
De kerk is niet de plaats waarvan u kunt zeggen: hier woont Christus, en ik woon hier ook; maar ik ben pas gelukkig als ik voel dat Christus hier woont.
De kerk is niet de plaats waarvan u kunt zeggen: hier en daar hangt nog het parfum van Christus, maar nu hebben wij er onze meubels neergezet.
De kerk is al helemaal niet de plaats waarvan u kunt zeggen: daar hééft Christus ooit gewoond.
De kerk is de gemeente van Efeziërs 5. U weet wel: de gemeente die door de kracht van Christus wordt getransformeerd. De kerk wordt “stralend, zonder vlek of rimpel of iets dergelijks, zó dat zij heilig is en onbesmet”[6].
Eerlijk gezegd vraag ik mij af: realiseert professor Kamphuis zich hoe náuw het steekt, in de kerk?

Volgens het Reformatorisch Dagblad zei professor Kamphuis tijdens dat congres over de kerk ook: “Ze is katholiek of ze is niet. Opkomen voor de katholiciteit van de kerk betekent niet dat je zomaar alles goed vindt. Je trekt een grens: wat niet katholiek is, valt er buiten. Dat vraagt geloofskeuzes”[7].
Dat is een prachtige stelling.
Maar ik ben wel benieuwd naar de exacte úitwerking die Kamphuis aan die woorden geeft.

Noten:
[1]
Zie “Dromen over meer ruimte in de kerk”. In: Nederlands Dagblad, dinsdag 26 maart 2013, p. 2.
[2] In deze alinea maak ik gebruik van https://bderoos.wordpress.com/2012/08/22/ker-of-kerk/ .
[3] Nederlandse Geloofsbelijdenis, artikel 27.
[4] Zie het formulier voor de bevestiging van ouderlingen en diakenen. In: Gereformeerd Kerkboek (1986), p. 551.
[5] Dr. M.J. Kater, “Er is maar één kerk, omdat er maar één Hoofd is”. In: PuntKomma, bijlage bij het Reformatorisch Dagblad, maandag 2 april 2012, p. 6 en 7. Ook te vinden op http://www.digibron.nl/search/detail/013c15dd0416dd2efe0b0f99/er-is-maar-een-kerk-omdat-er-maar-een-hoofd-is/8 .
[6] Efeziërs 5:27.
[7] “Kerk is katholiek of ze is niet”. In: Reformatorisch Dagblad, maandag 25 maart 2013, p. 2.

Geef een reactie »

Nog geen reacties.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

%d bloggers liken dit: