gereformeerd leven in nederland

24 juni 2013

Geloofsovertuiging of vriendschapsbetuiging?

Op het kerkplein circuleert een bericht over eenheid van kerken.
Rooms-katholieken en lutheranen willen “samen schuld belijden voor het zwaar beschadigen van de kerkelijke eenheid. De kerkstrijd uit de zestiende eeuw rekenen ze tot de zwarte bladzijden uit de kerkgeschiedenis van het westerse christendom”.
Daarmee is echter niet gezegd dat beide partijen de waarde van de Reformatie van 1517 gelijk taxeren. De lutheranen denken aan geloofszekerheid en vrijheid; de Roomsen betreuren het scheuren van de kerk.
Maar de Roomsen zijn wel genuanceerder gaan denken. “Luther wilde de kerk niet scheuren maar hervormen, zo erkent het Vaticaan”[1].

Wat zijn de redenen dat Roomsen en lutheranen thans toenadering zoeken?
Die redenen liggen onder meer in de omstandigheden in de wereld. “Het zwaartepunt van de kerken en het christendom is verplaatst naar het zuidelijke halfrond en bestaat bovendien uit een sterke onderstroom van charismatische christenen; daar komt nog bij dat de overwegend christelijke landen in het Westen onderhevig zijn aan ontkerkelijking en secularisatie”.
Het is tijd om samen te gedenken. Het is tijd om tekortkomingen onder ogen te zien. Het is tijd om gezamenlijk te inventariseren wat de Reformatie heeft gebracht.

De geloofsverschillen zijn er nog steeds.
Maar de manier waarop men daarmee omgaat verschilt nogal van die van vroeger.
Men wil laten zien dat men, al pratend en schrijvend, samen verder komt[2].

De constatering van de commentator van het Reformatorisch Dagblad lijkt mij juist: “Er zijn goede dingen gezegd, maar er is nog veel onopgelost”. Het RD merkt ook op dat men wel heel gemákkelijk zegt: de scheiding moet ongedaan gemaakt worden.

En er wordt bij het Reformatorisch Dagblad meer gezegd: “Binnen het orthodox-gereformeerde protestantisme bestaan veel reserves jegens de oecumenische beweging. Die huiver is begrijpelijk (…).Maar tegelijk heeft die huiver onder orthodoxe protestanten ertoe geleid dat kerken die elkaar wél zouden moeten (kunnen) vinden op het fundament van Bijbel en belijdenis, langs elkaar heen leven en weinig bereid zijn tot toenadering – zelfs niet als de secularisatie en de opkomst van het antichristelijk denken samenwerken noodzakelijk maken”[3].

Er moet meer overeenstemming komen op het kerkplein. Men hoort dat allerwegen zeggen.
Dat woord ‘overeenstemming’ komen wij tegen in 2 Corinthiërs 6: “Welke overeenstemming is er tussen Christus en Belial?”[4].
Belial: dat woord betekent eigenlijk ‘zonder nut, nietswaardig’. Waarschijnlijk gebruikt Paulus die naam als een aanduiding van Gods tegenstander, de satan[5].
Sommige uitleggers menen dat de naam ‘Belial’ verband houdt met de “zoon des verderfs” in 2 Thessalonicenzen 2: “Laat niemand u misleiden, op welke wijze ook, want eerst moet de afval komen en de mens der wetteloosheid zich openbaren, de zoon des verderfs, de tegenstander, die zich verheft tegen al wat God of voorwerp van verering heet, zodat hij zich in de tempel Gods zet, om aan zich te laten zien, dat hij een god is”[6]. Voor alle duidelijkheid: die uitdrukking ‘zoon des verderfs’ wordt niet gebruikt vanwege de afkomst, maar vanwege de toekomst; die term zegt waar het met de persoon in kwestie – een medestander van de duivel – naar toe gaat.
Wat kunnen wij naar aanleiding van het bovenstaande noteren?
Naar mijn smaak in ieder geval dit.
1.
Bij al ons spreken over eenheid moeten we ons afvragen: is dit nuttig voor ons leven met de Here? En ook: zijn alle dingen die wij bij ons streven naar eenheid zeggen en schrijven, de Here waardig?
In de gesprekken over kerkelijke eenheid draait het vaak om menselijke taxaties. En om karakterologische verschillen. Of om de situatie in de wereld.
Dat is het menselijk niveau. Maar het moet er om gaan dat wij zo werken, dat wij vrijmoedig met de resultaten van die arbeid voor de troon van Christus kunnen verschijnen. De vraag is: kunnen wij het werk rond ons eenheidsstreven in de hemel presenteren?
Zeker, ik weet het wel: op deze aarde is niets volmaakt. Uit Openbaring 14 leer ik echter dat onze arbeid met ons meegaat. “Hun werken volgen hen na”, staat daar[7]. Ons geheiligde werk wordt klaarblijkelijk in Gods woonplaats aan de Here aangeboden.
Wij moeten ons dus afvragen: dienen wij de Here hiermee, of laten wij onze eigen ideeën prevaleren boven Gods Woord?
Terzijde: in het eenheidsstreven dat Roomsen en lutheranen samen delen, zie ik daar weinig van terug. In feite zegt men daar dat het voor de kijkers op het wereldtoneel beter is als zij een beetje vriendelijk tegen elkaar doen.
2.
Wie over eenheid spreekt, denkt na over de toekomst. Dat impliceert ook dat men zich in gesprekken over kerkelijke eenheid vanaf het begin af moet vragen: brengt de stap die we nu gaan zetten, ons uiteindelijk dichter bij God en bij elkaar?
Slechts zelden kan ik mij aan de indruk onttrekken dat er al snel een sfeer ontstaat van: we beginnen maar ês, dan komt er vanzelf iets moois uit.
Dat is, naar mijn stellige overtuiging, geen goede grondhouding.
Vanaf het begin moet voor ware gelovigen Gods Woord centraal staan. Bijvoorbeeld die tekst uit 1 Corinthiërs 12: “Gij nu zijt het lichaam van Christus en ieder voor zijn deel leden”[8]. Wij moeten hier nauwkeurig lezen. Er staat niet dat er iets móet gebeuren. Er staat niet dat wij ergens naar dienen te stréven. ‘U bent het lichaam van Christus’, schrijft Paulus. Dat constateert hij. Zó zeker weet hij dat ware gelovigen bij Christus en bij elkaar horen!

Nu ga ik weer terug naar die verklaring van Rooms-katholieken en lutheranen.
J. ten Klooster, officemanager van stichting In de Rechte Straat, merkte daarover in een bijlage van het RD op: “Daarbij wordt echter vaak vergeten dat Rome rond de oecumene duidelijke kaders heeft gesteld, die ook in deze verklaring doorklinken. Vanuit Rome bezien staat de leer vast en vanuit dit vaststaande gegeven moet gestreefd worden naar eenheid binnen de muren van de Rooms-Katholieke Kerk, waarvan de paus het hoofd is. Als dit zo blijft, worden schuld belijden en geschillen bijleggen een holle frase”[9].
De filosofie lijkt te zijn: de Rooms-katholieke kerk is de wereldkerk; ieder mens heeft zich daarbij aan te passen…

Zoeken naar kerkelijke eenheid – tegenwoordig betekent dat vaak: we zijn elkander genegen en gaan gemoedelijk met elkaar om. Een portie kameraadschap met een scheutje liefde en een snufje sympathie, zogezegd.
Als ik de krantenberichten lees, gaat dat met de Rooms-katholieken en lutheranen ongeveer net zo.
Komt het daardoor dat ik zoveel reserve voel? Het zégt mij allemaal niet zoveel…. Of ligt dat nou aan mij?

Wij moeten de zaken nauwkeurig bezien.
Ware
kerkelijke eenheid begint bij de erkenning dat kerkelijke eenheid door de Heilige Geest van Christus wordt aangestuurd.
Ware kerkelijke eenheid blijft, als u het mij vraagt, bovendien altijd in de buurt van de belijdenis betreffende
* God de Vader en onze schepping
* God de Zoon en onze verlossing
* God de Heilige Geest en onze heiliging[10].
Zodra iets van die geloofsovertuiging wordt los gelaten, wordt het met kerkelijke eenheid nooit meer wat.

Noten:
[1]
“Strijdbijl Reformatie begraven”. In: Nederlands Dagblad, maandag 18 juni 2013, p. 1.
[2] “Verdeeld lichaam als ‘onmogelijke mogelijkheid’”. In: Nederlands Dagblad, maandag 18 juni 2013, p. 2.
[3] “Zoeken naar eenheid”. Commentaar in Reformatorisch Dagblad, woensdag 19 juni 2013, p. 3.
[4] 2 Corinthiërs 6:15.
[5] In het onderstaande gebruik ik onder meer de webversie van de Studiebijbel.
[6] 2 Thessalonicenzen 2:3 en 4.
[7] Openbaring 14:13.
[8] 1 Corinthiërs 12:27.
[9] In het onderstaande gebruik ik onder meer “Op zoek naar ware eenheid” – zes reacties op de verklaring ‘Van conflict naar gemeenschap’. In: PuntKomma, bijlage bij het Reformatorisch Dagblad, woensdag 19 juni 2013, p. 2 en 3.
[10] Die driedeling is te vinden in de Heidelbergse Catechismus – Zondag 8, antwoord 24.

Geef een reactie »

Nog geen reacties.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

%d bloggers liken dit: