gereformeerd leven in nederland

7 november 2013

Het vertrek van dominee Wilschut

Dr. H.J.C.C.J. Wilschut heeft een belangrijke stap gezet.
Op de website Eeninwaarheid.info schrijft de dominee: “Op 10 oktober 2013 heb ik een brief gestuurd naar de kerkenraad van de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) te Smilde, waarin ik – op termijn – mijn vertrek uit de GKv aankondig en mijn voornemen meld om mij samen met mijn vrouw te voegen bij de Protestantse Kerk Nederland (PKN), om daar – als God het goedvindt – een gemeente van gereformeerde bondssignatuur te gaan dienen. Ik kan mij voorstellen dat deze stap verbazing oproept. Daarom mag van mij een verantwoording verwacht worden”[1].

Het vertrek van deze predikant is opmerkelijk.
De aankondiging van dominee Wilschut is in de eerste plaats voor de voorganger en zijn vrouw een verdrietige zaak. Een kerk verlaten waarin je geleefd en gediend hebt: dat draag je met je mee. De pijn blijft lang zitten; misschien zelfs wel een heel leven.
De aankondiging is ook voor verontruste GKv-ers een verdrietige kwestie. Jarenlang gold hij binnen de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) als een behoudende kracht. Als ik het wel heb steunden veel verontruste kerkleden op dominee Wilschut. Dat hij nu vertrekt zal velen een gevoelige tik geven.

Persoonlijk voel ik geen enkele behoefte om over al die gevoelens heen te walsen. Ik ga er al helemaal niet sarcastisch over doen.
Sedert 2011 ben ik lid van een der Gereformeerde Kerken (hersteld).
En ik heb mij afgevraagd: hoe zal ik op het voornemen van dominee Wilschut reageren?

Hieronder doe ik graag een poging om een adequate reactie te geven.

De predikant schrijft: “De ontwikkelingen in eigen kerkverband, de afkeer van afscheidingen die daar plaatsgrepen en de live ontmoeting met gereformeerd kerkelijk leven in de PKN hebben bij mij vanaf 2007/2008 een nieuwe bezinning op gang gebracht in het denken over de kerk. Ik ging (opnieuw) bij Calvijn en andere reformatoren te rade. En kreeg meer oog voor de Bijbelse grondregel: Waar het Woord is, is de kerk – en niet andersom. Het bracht mij tot de overtuiging dat de hervormd-gereformeerde gemeenten te beschouwen zijn als ware kerk in de zin van art. 29 NGB, al beschouwde ik aanvankelijk het geheel van de PKN nog als valse kerk”.
En even verder: “…een kerk, waar ruimte is voor het Woord, mag je niet afschrijven en verlaten als een valse kerk. Ik herkende er het onderwijs van Calvijn in, die zegt dat je een kerk pas mag verlaten wanneer daar officieel de grondwaarheden van het christelijk geloof worden ontkend en trouwe belijders worden buitengesloten of gedwongen worden om aan goddeloosheid mee te doen”.
Het lijkt mij belangrijk om de formulering tot ons door te laten dringen. Ik noteer er graag wat bij.

* een kerk
In artikel 27 van de Nederlandse Geloofsbelijdenis lees ik: “Wij geloven en belijden één katholieke of algemene kerk. Zij is een heilige vergadering van de ware gelovigen, die al hun heil verwachten van Jezus Christus, gewassen zijn door zijn bloed, geheiligd en verzegeld door de Heilige Geest”.
Er is dus één kerk.
Dat gegeven beschouw ik als een belangrijke aanwijzing. Er is per plaats/regio één plek waar de kerk is. Ware gelovigen moeten die kerk opzoeken. Dominee Wilschut lijkt op dit moment van mening te zijn dat per plaats méérdere kerken kunnen zijn. Al die kerken brengen het Woord. Op hun eigen manier. Maar toch.

* grondwaarheden officieel ontkennen
Heel veel waarheden worden, als ik het goed zie, in de GKv lang niet altijd officiéél ontkend. Men maakt eenvoudigweg ruimte voor elkaar. Als u orthodox-gereformeerd wilt zijn, is er niemand die u tegenhoudt. Als u de kinderdoop niet onderschrijft, ga dan uw gang. Als u niet gelooft dat Jona echt in de vis heeft gezeten, het zij zo.
Er is vrijheid in de GKv. Het is wellicht niet zo dat het adagium geldt: ‘ieder doe wat goed is in eigen ogen’, maar het komt er toch dicht in de buurt.
Dat zo zijnde komt de vraag op waarom dominee Wilschut niet gewoon blijft waar hij is. Je zou zeggen: hij mag zijn zienswijze immers verkondigen? Je zou zeggen: daar heeft hij toch alle vrijheid toe? Als hij er anderen maar níet mee lastig valt…
In de praktijk blijkt het echter aanzienlijk minder simpel te liggen. Want een van de grootste problemen van dominee Wilschut is dat de situatie voor hem totaal onwerkbaar is geworden. Op de kerkvloer luistert er inmiddels bijna niemand meer naar hem. Waarom zou hij dan nog blijven? Met andere woorden: grondwaarheden worden weliswaar niet officieel ontkend; maar behoudende krachten worden wel genegeerd. Dat is zeker.

* trouwe belijders worden buitengesloten
In de GKv is er bijna niemand die zonder meer zegt dat u beter kunt vertrekken. Als u dat wel doet, is de kans groot dat men zegt dat men zich overrompeld voelt. Men zegt dingen als: eertijds was u zo actief en meelevend…, waarom gaat u nu weg?
Feit is wel dat men u lastig vindt als u klassiek Gereformeerde noties aan anderen ‘opdringt’. Dan worden mensen effectief wél buitengesloten. Men gebruikt formuleringen als: u kunt beter weggaan. Als u, bijvoorbeeld, in Zwolle-West woont kunt u misschien lid worden van GKv Dalfsen. Dat is beter voor u, zegt men dan. Kerkperforatie, heette dat vroeger. Een blij geloof bevorderen, heet het vandaag.
Hoe dat zij: áls het waar is dat het predikantenwerk voor Wilschut binnen de GKv gewoon niet meer te doen is, is hij feitelijk buitengesloten. Laat ik dat maar zonder omwegen vaststellen.

* aan goddeloosheid meedoen
Het woord ‘goddeloos’ betekent dat je oneerbiedig bent. God wordt jouw vriend.
Het duidt ook op: godvergeten. God wordt dus vergeten. Of een béétje vergeten. Het dringt – bijvoorbeeld – niet tot mensen door dat God bij alle dingen in het leven betrokken is. De vraag: ‘wat zou de Here God hier van vinden?’ wordt niet vaak meer gesteld.
Als ik het goed zie, komen de hierboven gesignaleerde zaken ook wel in de GKv voor. Mensen wonen samen. De kerkgang wordt soms gerelativeerd en/of verwaarloosd. Kerkgrenzen zijn er niet meer: zo ongeveer worden op één hoop geveegd.
Dit alles overpeinzende kan ik me wél voorstellen dat dominee Wilschut de GKv verlaat.
Maar waarom gaat hij naar de PKN? Daar is de kerk zo breed mogelijk. We kennen dominee P.J. Vergunst als een ‘Bonder’ die, over het algemeen genomen, Schriftuurlijk en degelijk schrijft. Maar er is ook dominee K. Hendrikse, die ontkent dat God bestaat. Dominee Wilschut kan zeggen: met Hendrikse heb ik niks te maken. Dat wil ik wel geloven. Maar ik wil maar zeggen dat de Protestantse Kerk een plurifórme kerk is. Het is een kerk waar van alles kan en mag. Waarom gaat de eertijds zo behoudende Wilschut nu uitgerekend dáár naar toe? Is dat niet een vorm van: aan goddeloosheid meedoen?

Doctor Wilschut schrijft: “Mijn vrouw en ik hebben het biddend onder ogen gezien. Met als consequentie om de GKv te verlaten”.
Als ik deze zinnen lees, heb ik de neiging om mij beschroomd terug te trekken. Want ik mag mij niet zomaar bemoeien met andermans gebeden. Ik mag niet op Gods rechterstoel gaan zitten, om te zien of die gebeden goed of fout zijn.
Maar als ik naar de consequéntie van die gebeden kijk, denk ik wel: voelt dominee Wilschut zich door God geroepen om naar de Protestantse Kerk te gaan? Want laten we wel wezen: dáár gaat het toch om!

Ik lees verder.
“Het hoort m.i. bij de nood van de GKv. Er is geen wijkplaats voor klassiek gereformeerd kerkelijk leven en prediking. Daarvoor is het kerkverband te klein. De ingeslagen koers van een mainstream laat zich dan ook in heel het kerkverband gelden, al verschilt het tempo plaatselijk. Dus krijg je steeds weer plaatselijk spanningen. In ieder geval ben ik er persoonlijk in vastgelopen en op afgeknapt”.
Het valt op dat de GKv in feite te klein zijn om klassiek gereformeerd leven mogelijk te maken. Heb ik mij dan de afgelopen decennia ernstig vergist? Ik meende dat ik Gereformeerde prediking beluisterde. Ik meende dat ik, samen met vele anderen, Gereformeerd leefde. Maar klaarblijkelijk kán dat niet. Nu niet meer, tenminste.
Heden ten dage ben ik lid van De Gereformeerde Kerken (hersteld). Ik meen dat ik Gereformeerde prediking beluister. Ik meen dat ik, samen met vele anderen, Gereformeerd leef. Maar klaarblijkelijk kán dat niet. Ik vind dat vreemd. Hoogst merkwaardig. Hangen Gereformeerde prediking en Gereformeerd leven van het getal af? De vraag stellen is haar beantwoorden.

Dominee Wilschut vertrekt op termijn naar de Protestantse Kerk.
Ach, ik ben maar een gemiddeld kerklid.
Maar misschien vraag ik mij dáárom juist af waarom dominee Wilschut niet naar de Hersteld Hervormde Kerk gaat. Ik herinner me deze predikant als een bevindelijke prediker. Zou hij niet in de HHK passen?
Misschien vraag ik dáárom juist af waarin de predikant zich niet meldt aan de ‘Bewaar het Pand’-kant van de Christelijke Gereformeerde Kerken.
Dominee Wilschut schrijft daar niets over. Echt terzake is het ook niet. Want Wilschut gaat naar de PKN. Even goed liggen de bovenstaande vragen wél voor de hand.

Er is één zinnetje dat in mijn brein blijft haken.
Dat is dit: “In ieder geval ben ik er persoonlijk in vastgelopen en op afgeknapt”.
Dominee Wilschut heeft moeilijke tijden beleefd. Dat blijkt. Ik hoop maar dat het nu weer wat beter met hem gaat.
En ergens, in de verte, denk ik: de gang naar de Protestantse Kerk is een noodgreep.

Laat het duidelijk wezen: over de kerkelijke bewegingen van dominee Wilschut zeg ik niet het laatste woord.
In dit stuk breng ik slechts mijn gedachten onder woorden. Ik breng mijn bevreemding tot uiting.
En ik weet best: soms kunnen woorden verkeerd opgevat worden. Ook mijn woorden kunnen verkeerd overkomen. Dat risico loop ik.
Maar ik denk ook: nu dominee Wilschut deze kerkelijke overgang bekend maakt, hoeven we ons niet met z’n allen stil te houden. We hoeven niet net te doen alsof dit een persoonlijk drama is, waar wij maar beter niks over kunnen zeggen.
Want ten diepste is de vraag: dient dominee Wilschut met deze overgang het werk van de Here? Daarover zal Hijzelf het eindoordeel geven. Maar als u het mij vraagt, zeg ik in alle bescheidenheid: de predikant maakt een verkeerde keus.

De publicatie op Eeninwaarheid.info maakt, wat mij betreft, duidelijk hoe belangrijk het is dat wij op de Here blijven vertrouwen. Van mensen moeten we het niet verwachten. Ook niet van dominees.
Laat voor ons allen het woord van Hebreeën 12 blijven gelden: “Daarom dan, laten ook wij, nu wij zulk een grote wolk van getuigen rondom ons hebben, afleggen alle last en de zonde, die ons zo licht in de weg staat, en met volharding de wedloop lopen, die vóór ons ligt. Laat ons oog daarbij alleen gericht zijn op Jezus, de leidsman en voleinder des geloofs, die, om de vreugde, welke vóór Hem lag, het kruis op Zich genomen heeft, de schande niet achtende, en gezeten is ter rechterzijde van de troon Gods. Vestigt uw aandacht dan op Hem, die zulk een tegenspraak van de zondaren tegen Zich heeft verdragen, opdat gij niet door matheid van ziel verslapt”[2].

Noten:
[1]
Zie http://eeninwaarheid.info/index.php?rub=12&item=879 .
[2] Hebreeën 12: 1, 2 en 3.

Geef een reactie »

Nog geen reacties.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.

%d bloggers liken dit: