gereformeerd leven in nederland

29 maart 2019

Op zoek naar de wijsheid

Filed under: Uncategorized — B. de Roos @ 07:00
Tags: , , , ,

“De uil van Minerva spreidt zijn vleugels bij het vallen van de avond”.
Aldus sprak de heer Baudet van het Forum voor Democratie.
Het was de openingszin van zijn speech op de avond van de verkiezingsdag voor Provinciale Staten en de Eerste Kamer; op 20 maart jongstleden.

Minerva is de Romeinse godin van het verstand, van de vindingrijkheid, van de wijsheid. Dat laatste leidde er indertijd toe dat de uil het symbool van Minerva werd.
Welnu, suggereert Baudet, die uil is nu weer opgestegen.
Het gaat, zo wordt impliciet verkondigd, om het voortbestaan van de westerse beschaving. Met veel theater manifesteert de partijleider van het Forum voor Democratie zich als de redder van die beschaving.
Baudet pakt de boel aan!
Baudet gaat er wat aan doen![1]

Dat spreekt aan. De hoop in de samenleving flakkert op. Is deze man, die zowat in elke zin laat blijken hoe erudiet hij is, de redder van de Westerse samenleving? Brengt de heer Baudet de maatschappij weer terug op het niveau waar zij thuishoort?

Als we die vraag beantwoorden is het nuttig kennis te nemen van een metafoor van de Duitse filosoof Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831). Hij noteerde eens: “Die Eule der Minerva beginnt erst mit der einbrechenden Dämmerung ihren Flug”; de uil van Minerva begint pas bij het aanbreken van de avondschemering haar vlucht. Hegel bedoelde: men kan pas inzichtelijke kennis van een gebeurtenis krijgen als die geschiedenis is geworden[2].
Alleen al de beeldspraak van Hegel geeft ons alle reden om de heer Baudet en de zijnen niet al te snel op het schild te heffen.

Trouwens, al sinds mensenheugenis zoeken mensen naar wijsheid.
Menselijke wijsheid kan van groot belang zijn. De ontwikkelingen worden dan op een goede manier gestuurd. Maar in feite hebben mensen slechts een zeer beperkt denkraam. Het overzicht dat mensen hebben is, als het erop aan komt, begrensd en bekrompen. En er is geen mens die alles weet.
En ja – Job kwam tot een conclusie die ligt in het verlengde van het bovenstaande. Uit hoofdstuk 28 citeer ik:
“De wijsheid dus, waar komt zij vandaan,
en waar is de plaats van het inzicht?
Zij is bedekt voor de ogen van alle levenden,
en voor de vogels in de lucht is zij verborgen”[3].

Paulus schrijft in 1 Corinthiërs 1 in dezelfde lijn: “Immers, de ​Joden​ vragen om een teken en de Grieken zoeken wijsheid; wij echter prediken ​Christus, de Gekruisigde, voor de ​Joden​ een struikelblok en voor de Grieken een dwaasheid. Maar voor hen die geroepen zijn, zowel ​Joden​ als Grieken, prediken wij ​Christus, de kracht van God en de wijsheid van God. Want het dwaze van God is wijzer dan de mensen en het zwakke van God is sterker dan de mensen”[4].

De Gereformeerd-vrijgemaakte predikant en hoogleraar K. Deddens (1924-2005) zei over 1 Corinthiërs 1 in een preek eens: de apostel Paulus wil het “van alle kanten laten zien aan de Corinthiërs dat de prediking van het kruis van de Here Jezus Christus de grootste kracht en de hoogste wijsheid van God is.
En hij voegt er dan meteen antithetisch aan toe, dat in heel de wereld van zijn dagen deze prediking van Christus’ kruis niet anders gezien wordt dan als zwakheid en dwaasheid.
De prediking van dat kruis, zegt de apostel, is voor de Joden een aanstoot en voor de Grieken een dwaasheid.
En hij wil dat met nadruk vooropstellen in zijn brief aan de hoogmoedige gemeente van Corinthe: de prediking van het kruis van de Christus ligt niet in de lijn van het menselijk zoeken.
Integendeel: het menselijk zoeken beweegt zich hoe langer hoe verder van het kruis van Christus af, omdat de Joden een teken begeren en de Grieken wijsheid zoeken.
Maar in die weg van het menselijk zoeken, door Joden en Grieken, wordt dan ook nooit het uitgangspunt en de oplossing gevonden, maar blijft het leven altijd weifelend zoeken.
Waar de hoogmoedige levenshouding niet gebroken is, daar zal ook nooit de hoogste wijsheid van het leven ontdekt worden, want alleen daar, waar de erkenning is dat Jezus Christus geworden is wijsheid van God, en dat God door de dwaasheid der prediking beschaamd heeft de wijsheid der wereld, alleen daar is het leven, en kan het leven opbloeien”[5].

Terug nu naar de heer Baudet.
Op 20 maart sprak hij: “Net als al die andere landen van onze boreale wereld, worden we kapotgemaakt door de mensen die ons juist zouden moeten beschermen. We worden ondermijnd door onze universiteiten, onze journalisten. Door de mensen die onze kunstsubsidies ontvangen en die onze gebouwen ontwerpen. En vooral worden we ondermijnd door onze bestuurders”[6].
De boreale wereld – dat betekent: de noordelijke wereld. Boreas is de Griekse god van de noordenwind – vandaar.
Maar dat woord ‘boreaal’ heeft, om zo te zeggen, een geschiedenis met een vuiltje.
Heinrich Himmler, een vooraanstaand oorlogsmisdadiger in de Tweede Wereldoorlog, was van mening dat het arische ras uit een mythische noordelijke provincie afkomstig was: Hyperborea[7].
Die term komt ook terug in het werk van de Franse extreemrechtse historicus Dominique Venner[8].
Het gebruik van het woord ‘boreaal’ getuigt niet bepaald van grote wijsheid!

Voor Gereformeerde mensen is het ondertussen wel duidelijk: bij de Heiland is oneindige wijsheid te vinden.
Laten we het Paulus in 1 Corinthiërs 1 maar nazeggen: “Maar uit Hem bent u in ​Christus​ ​Jezus, Die voor ons is geworden wijsheid van God en ​gerechtigheid, ​heiliging​ en verlossing, opdat het zal zijn zoals geschreven staat: Wie roemt, laat hij roemen in de Heere”[9].

Noten:
[1] Zie hierover ook https://www.telegraaf.nl/nieuws/3328038/dit-bedoelt-baudet-met-zijn-uil-van-minerva ; geraadpleegd op donderdag 28 maart 2019.
[2] Zie hierover https://nl.wikipedia.org/wiki/Georg_Wilhelm_Friedrich_Hegel ; geraadpleegd op donderdag 28 maart 2019.
[3] Job 28:20 en 21.
[4] 1 Corinthiërs 1:22-25.
[5] De betreffende preek is gedateerd op zondag 19 mei 1974, en heeft als tekst Prediker 10:8-11. Thema en verdeling van de preek luiden als volgt:
“De bescherming van de arbeid door de wijsheid
Wij zien achtereenvolgens:
1. de wijsheid verwerkt het lijden in de arbeid,
2. de wijsheid verlicht de strijd van de arbeid,
3. de wijsheid bezweert het kwaad bij de arbeid”.
[6] Geciteerd van https://www.trouw.nl/democratie/de-uil-van-minerva-en-de-boreale-wereld-wat-zei-baudet-nou-eigenlijk-~ac79ea83/ ; geraadpleegd op donderdag 28 maart 2019.
[7] Zie over Heinrich Himmler https://nl.wikipedia.org/wiki/Heinrich_Himmler ; geraadpleegd op donderdag 28 maart 2019.
[8] Zie over Dominique Venner https://nl.wikipedia.org/wiki/Dominique_Venner ; geraadpleegd op donderdag 28 maart 2019.
[9] 1 Corinthiërs 1:30 en 31.

Geef een reactie »

Nog geen reacties.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.