gereformeerd leven in nederland

8 augustus 2019

De instructies van Psalm 43

Filed under: Uncategorized — B. de Roos @ 07:00
Tags: , , ,

“Zend Uw licht en Uw waarheid;
laten die mij leiden,
mij brengen tot Uw ​heilige​ berg
en tot Uw woningen,
zodat ik kan gaan naar Gods ​altaar,
naar God, mijn blijdschap, mijn vreugde;
en ik U met de ​harp​ kan loven,
o God, mijn God!”[1].

Voor heel wat mensen, met name voor heel wat ouderen, is het bovenstaande een passage uit een zeer geliefde psalm. U weet het vast wel: de regels komen uit Psalm 43.
Men kent veelal een berijmde versie:
“Dan ga ik op tot uw altaren,
tot U, o bron van zaligheid”[2].
Of ook:
“Dan ga ik op tot Gods altaren,
Tot God, mijn God, de bron van vreugd;
Dan zal ik, juichend, stem en snaren
Ten roem van Zijne goedheid paren,
Die, na kortstondig ongeneugt
Mij eindeloos verheugt”[3].

De Psalmen 42 en 43 horen volgens veel exegeten bij elkaar. Boven Psalm 42 staat dat het een onderwijzing is. De dichter geeft les aan zijn toehoorders. Psalm 43 is dus niet zomaar een sentimenteel lied. Het is niet bedoeld als een smartlap voor de kerk. Nee, het betreft hier onderwijs.

De dichter leeft te midden van mensen die zijn vertrouwen op God volstrekt bespottelijk vinden. Wat zegt men tegen zulke mensen? Meestentijds zet men niet al te veel. Want bijna alles wat opgemerkt wordt voorzien opposanten met een verbijsterende onmiddellijkheid van het meest cynische commentaar dat denkbaar is.

Daarbij komt dat de dichter zich door God verlaten voelt: “waarom verstoot U mij?”[4].
Maar de componist zegt er meteen bij: zo kan ik niet verder. Hij vraagt de Here om licht en om waarheid.

Laten wij eerst naar dat licht kijken[5].
De schrijver van dit kerklied vraagt in feite om levenskracht. En om nieuwe moed. Denkt u hierbij maar aan Psalm 27:
“De HEERE is mijn licht en mijn heil,
voor wie zou ik vrezen?
De HEERE is mijn ​levenskracht,
voor wie zou ik angst hebben?”[6].
De kerkliedschrijver vraagt dringend om de onmisbare zegen van de Here. Als er iets in het leven nodig is, dan is het wel Gods genade. Dat zien wij terug in Psalm 67:
“God zij ons ​genadig​ en zegene ons;
Hij doe Zijn aangezicht over ons lichten”[7].
Het licht functioneert als de mantel van de hoge God. Dat blijkt uit Psalm 104:
“Loof de HEERE, mijn ziel.
HEERE, mijn God, U bent zeer groot,
U bent met majesteit en ​glorie​ bekleed.
Hij hult Zich in het licht als in een ​mantel”[8].

De dichter van Psalm 43 vraagt ook om Gods waarheid.
Dat begrip ‘waarheid’ staat in rechtstreekse verbinding met het recht van God. Mozes zingt in Deuteronomium 32:
“Hij is de rots, Wiens werk volmaakt is,
want al Zijn wegen zijn een en al recht.
God is waarheid en geen ​onrecht;
rechtvaardig​ en waarachtig is Hij”[9].
‘Waarheid’ heeft daarom ook te maken met de oprechte intenties van Gods kinderen. Zij willen in het leven steeds met de Here wandelen. Let u, als het hierom gaat, maar op de karakteristiek die Salomo geeft van het leven van zijn vader David. In 1 Koningen 3 zegt Salomo: “ U hebt aan Uw dienaar ​David, mijn vader, grote goedertierenheid bewezen, zoals hij voor Uw aangezicht gewandeld heeft, in trouw, in ​rechtvaardigheid​ en in oprechtheid van ​hart​ bij U. En U hebt dit grote blijk van goedertierenheid aan hem bewezen dat U hem een zoon gaf die op zijn ​troon​ zit, zoals op deze dag”. In de Statenvertaling staat het zo: “Gij hebt aan Uw knecht David, mijn vader, grote weldadigheid gedaan, gelijk als hij voor Uw aangezicht gewandeld heeft, in waarheid, en in gerechtigheid, en in oprechtheid des harten met U; en Gij hebt hem deze grote weldadigheid gehouden, dat Gij hem gegeven hebt een zoon, zittende op zijn troon, als te dezen dage”[10].
Dat begrip ‘waarheid’ wijst ook op Gods rechtvaardig oordeel. De profeet Jeremia zegt in hoofdstuk 10: “De HEERE God is echter de Waarheid, Hij is de levende God, een eeuwig ​Koning. Voor Zijn grote toorn beeft de aarde, de heidenvolken kunnen Zijn gramschap niet verdragen”[11].

De dichter van Psalm 43 zegt in feite: voorzien van Gods licht en gewapend met Zijn waarheid kunnen wij optimaal de Here dienen!

Psalm 43 is een geliefde psalm van veel ouderen.
Geen wonder ook – men wil het adagium van de dichter overnemen. Mensen uit oudere generaties willen het aan jongeren meegeven: voorzien van Gods licht en gewapend met Zijn waarheid kunnen wij optimaal de Here dienen!
Zo geven de ouderen in de kerk les aan de jongeren.

Waarom haal ik Psalm 43 vandaag naar voren?

Onlangs vond er een samenkomst plaats bij de begrafenis van een oude broeder. De orde van de samenkomst was opgesteld door de kinderen. In de samenkomst overdacht men Psalm 43.
De sfeer in de bijeenkomst werd bepaald door de beleving van kinderen en kleinkinderen[12]. Dat is, in zekere zin, logisch. Immers – kinderen en kleinkinderen dienen de dood van vader te verwerken; zij moeten op deze aarde verder.
Feit is echter dat men – voor het besef van nogal wat aanwezigen in de bijeenkomst – slechts met grote moeite aansloot bij de leefwereld en de stijl van vader.
Er werd vooral geredeneerd vanuit het eigen gevoel.
De symboliek van de aanwezige bloemen kwam tamelijk uitgebreid aan de orde.
Opa werd toegesproken: ‘Dag opa, weet u nog wel hoe mooi u het vond dat…’.
Dat is, op z’n zachtst gezegd, opmerkelijk; en met name als men de drieënveertigste psalm overdenken gaat. Immers – nogmaals –: mensen uit oudere generaties willen aan jongeren meegeven dat zij, voorzien van Gods licht en gewapend met Zijn waarheid, Hem in alle omstandigheden kunnen dienen!

Wie dan vooral spreekt vanuit het eigen gevoel en de symboliek der bloemen, verlegt het accent in de bijeenkomst. Kort door de bocht: het gaat van de inhoud van Gods Woord naar de emotie van de mens. Dat kan en mag de bedoeling beslist niet wezen!

Nee, Psalm 43 is niet slechts een kerklied vol jeugdsentiment.
Het is meer.
Veel meer.
Dat moge helder wezen.

De onderliggende boodschap van dit artikel is duidelijk: laten kinderen, kleinkinderen en andere nabestaanden bij begrafenissen de overledene zoveel mogelijk recht doen; zeker ook als het om het geloofsleven van de overledene gaat.
En – laten de nabestaanden vooral ook Gods Woord voluit laten spreken!

Noten:
[1] Psalm 43:3 en 4.
[2] Psalm 43:4; berijmd – Gereformeerd Kerkboek-1986.
[3] Psalm 43:4; berijming uit 1773.
[4] Psalm 43:2 a.
[5] In het onderstaande gebruik ik onder meer https://www.debijbel.nl/blog/wat-zegt-de-bijbel-over-licht ; geraadpleegd op zaterdag 3 augustus 2019.
[6] Psalm 27:1.
[7] Psalm 67:2.
[8] Psalm 104:1 en 2 a.
[9] Deuteronomium 32:4.
[10] 1 Koningen 3:6.
[11] Jeremia 10:10.
[12] De samenkomst werd door de kinderen van de overledene geleid.

Geef een reactie »

Nog geen reacties.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.