gereformeerd leven in nederland

17 september 2020

Ellebogenwerk

Filed under: Uncategorized — B. de Roos @ 07:00
Tags: , ,

Ellebogenwerk helpt niet. Uw carrière wordt er niet beter van. Toegegeven – dat is een boude stelling. En een alerte lezer zal wellicht vragen: weet u dit wel zeker, beste blogger?
Maar u moet weten: dit is op universitair niveau uitgezocht. Het Nederlands Dagblad meldt op dinsdag 15 september: “Wie aardig, behulpzaam en genereus is voor zijn collega’s maakt net zo snel carrière als onaangename mensen met, spreekwoordelijke, losse ellebogen. Dat is althans de conclusie van een studie van de universiteit van Berkeley”.
En:
“De uitslag was verrassend eenduidig, zegt hoogleraar leiderschap en communicatie Cameron Anderson op de website van de universiteit. ‘Onaangenaamheid geeft mensen geen voordeel in de strijd om machtsposities. Het werkveld maakt daarbij niet uit. Ook binnen een competitieve cultuur zagen we geen verschil’. Mensen met egocentrische en manipulatieve karakters hadden niet méér en vaker machtsposities vergaard dan de aardige, genereuze en betrouwbare mannen en vrouwen uit de controlegroep.
Dat wil dus niet zeggen dat horken geen managers of directeuren worden, maar dat hun gedrag niet voor een voorsprong zorgt op anderen. Volgens de onderzoekers kan hun intimiderende gedrag zorgen voor een ‘powerboost’, maar wordt dat vanzelf weer teniet gedaan door hun slechte relaties met collega’s”[1].

Het bovenstaande betreft degelijk wetenschappelijk onderzoek. Er ligt veertien jaar noeste arbeid aan ten grondslag.
Edoch, Gereformeerden kijken niet alleen om zich heen. En zij lezen niet alleen de rapportage van diepgaande research. Zij lezen ook in het Woord van God. En zij richten hun oog op de Here, hun God.
Wat lezen zij in de Bijbel?
Welnu – geïnspireerd door de Heilige Geest schrijft Jacobus in hoofdstuk 3: “Want waar afgunst en eigenbelang is, daar heersen wanorde en allerlei kwade praktijken. Maar de wijsheid die van boven is, is ten eerste rein, vervolgens vreedzaam, welwillend, voor rede vatbaar, vol barmhartigheid en goede vruchten, onpartijdig en ongeveinsd”[2].  
Daar staat nogal wat! Onkreukbaar, vredelievend, verstandig, barmhartig…

In zijn brief doet Jacobus zijn best om misstanden in de christelijke gemeenschap te corrigeren. Blijkbaar is er een tendens om geloof en praktijk te scheiden. En laten wij eerlijk zijn: is dat eigenlijk niet van alle tijden? Altijd weer dreigt het gevaar dat we netjes leven, keurig naar de kerk gaan – als COVID-19 ons tenminste niet tegenhoudt…– en volgens afspraak onze vaste vrijwillige bijdrage aan de kerk betalen, en verder gewoon verder leven. Net als de buurman. Soms een beetje bescheiden, maar als het zo uitkomt opdringerig en nogal schreeuwerig.
Opzichtig geschetter brengt ons uiteindelijk echter niet veel verder.

De les van Jacobus – wees vreedzaam en welwillend, enzovoort – is in lijn met de rest van Gods Woord.
Laten wij elkaar, in dat verband, wijzen op Spreuken 21:
“Gerechtigheid en recht te doen
is voor de HEERE verkieslijker dan een offer”[3].
En op 1 Johannes 1: “Als wij zeggen dat wij gemeenschap met Hem hebben en wij toch in de duisternis wandelen, liegen wij en doen de waarheid niet”[4].
En op 1 Johannes 3: “Mijn lieve kinderen, laten wij niet liefhebben met het woord of met de tong, maar met de daad en in waarheid”[5]

De academische wereld zit niet stil.
En het is een feit: wetenschappelijke onderzoeken lijken elkaar nogal eens tegen te spreken, of tegen elkaar aan te ‘schuren’.
Een paar jaar geleden – het was in mei 2018 – meldde de Belgische krant Het Laatste Nieuws: “Mensen die hoog scoren op de psychologische persoonlijkheidstrek ‘agreeableness’ (‘vriendelijkheid’), blijken zo begaan met hun collega’s dat het hun loopbaan negatief beïnvloedt. Vriendelijke medewerkers krijgen minder betaald dan werknemers die niet zo vaak een ander voor laten gaan. Ook krijgen ze minder vaak promotie. Waarom? Aardige collega’s zijn eerder geneigd eigen succes op te offeren om een ander te plezieren. Ook zijn ze minder snel geneigd hard te onderhandelen over hun loon of hun positie”. Dat was ook in Berkeley onderzocht[6].
Te vriendelijk? Dat is ook weer niet goed…

Hoe dat zij – het Goddelijk onderwijs gaat boven alles uit!
Laten wij nog eens in Jacobus 3 lezen: ”En de vrucht van de gerechtigheid wordt in vrede gezaaid voor hen die vrede stichten”[7]. Die woorden zijn ergens geparafraseerd als: “Mensen die leven zoals God het wil, zaaien als het ware vrede. Daardoor zullen ze ook vrede oogsten”[8].
Jacobus 3 gaat verder dan aardse vrede. Het is daar iets horizontaals. Nee, het gaat daar over activiteit van Gods Heilige Geest. Het is, om zo te zeggen, Pinksteractiviteit. Wij horen de echo van Jesaja 32: “Totdat over ons uitgegoten wordt de Geest uit de hoogte. Dan zal de woestijn tot een vruchtbaar veld worden en het vruchtbare veld zal als een woud beschouwd worden. Het recht zal wonen in de woestijn en de gerechtigheid zal verblijven op het vruchtbare veld. De vrucht van de gerechtigheid zal vrede zijn, en de uitwerking van de gerechtigheid: rust en veiligheid tot in eeuwigheid”[9].
Jacobus 3 markeert een vervulling van die vrede. Want dat is vrede die van boven komt. Zowel Jacobus als wij beseffen het: wij zijn op weg naar de hemelse samenleving. Wij gaan naar boven. Wij gaan naar een nieuwe hemel en een nieuwe aarde waar rust en veiligheid is – voor altijd.

Ellebogenwerk helpt niet. Onze carrière wordt daar niet beter van. Dat heeft wetenschappelijk onderzoek uitgewezen. Dat is mooi. En dat is goed.
Maar Gereformeerden weten dat al lang. Want de Pinkstergeest woont bij in. Zij kijken verder dan Berkeley. Veel verder.

Noten:
[1] Zie: “Na 14 jaar studie is het duidelijk: ellebogenwerk baat carrière niet”. In: Nederlands Dagblad, dinsdag 15 september 2020.
[2] Jacobus 3:16 en 17.
[3] Spreuken 21:3.
[4] 1 Johannes 1:6.
[5] 1 Johannes 3:18.
[6] Zie https://www.hln.be/nina/carriere/ben-jij-te-aardig-voor-je-collega-s-slecht-voor-je-carriere~a3e34db43/ ; geraadpleegd op dinsdag 15 september 2020.
[7] Jacobus 3:18.
[8] Geciteerd van https://www.basisbijbel.nl/boek/jakobus/3 ; geraadpleegd op dinsdag 15 september 2020.
[9] Jesaja 32:15, 16 en 17.

16 september 2020

Wees dan waakzaam!

“De belofte van het evangelie is nu, dat ieder die in de gekruisigde Christus gelooft, niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft”[1]. Dat is een zin uit hoofdstuk II van de Dordtse Leerregels. Bij die zin wordt verwezen naar woorden uit 1 Corinthiërs 1: “…wij echter prediken Christus, de Gekruisigde, voor de Joden een struikelblok en voor de Grieken een dwaasheid”[2].
Het Evangelie is zo bekend dat het misschien een beetje langs ons heen gaat. We horen het elke zondag. Elke Gereformeerde dominee doet z’n best om dat Evangelie in allerlei variaties aan ons op te dienen.
Echter – ook hier geldt die bekende oproep uit Mattheüs 24: “Wees dan waakzaam”[3]!

Waar gaat dat tweede hoofdstuk van de Leerregels uit Dordrecht eigenlijk over?
Er worden een zevental dwalingen bestreden. Die dwalingen kunnen aldus worden samengevat.
a. Toen God zijn Zoon gaf, wist Hij niet wie verlost zouden worden
b. Christus’ bloed heeft niet het nieuwe verbond bevestigd
c. Christus heeft niet de zaligheid verdiend, maar de macht om met de mensheid te onderhandelen
d. Onder het nieuwe verbond is geloofsgehoorzaamheid hetzelfde als de wet houden
e. Alle mensen delen in de verzoening en niemand wordt vanwege de erfzonde veroordeeld
f. Christus heeft het heil verworven, wij kiezen zelf of we daarin willen delen
g. Christus is niet gestorven voor mensen die God van eeuwigheid liefhad.
Wat zetten Gereformeerden daar tegenover?
Dit:
1. Gods rechtvaardigheid eist dat onze zonden gestraft worden.
2. God heeft Zijn Zoon als Borg gegeven voor onze zondeschuld.
3. De dood van Christus is meer dan voldoende om alle zonden te verzoenen.
4. De dood van Christus is zo belangrijk omdat Hij eeuwig God is.
5. De belofte van het evangelie: geloof in Christus en wordt behouden.
6. Mensen gaan verloren door hun ongeloof.
7. Behouden worden is genade van God.
8. De zaligmakende kracht van Christus’ dood geldt alleen voor de uitverkorenen.
9. God vervult Zijn raadsplan[4].

Een vooraanstaand lid van de Nederlands Gereformeerde Kerk, A.P. de Boer, zei onlangs: “‘We moeten eerlijk onder ogen zien dat de binding aan die formulieren in beide kerkverbanden steeds minder functioneert’. Dat komt (…) niet alleen doordat veel kerkleden deze belijdenisgeschriften nauwelijks meer kennen, maar ook doordat kerkleden zich vervreemd voelen van de taal en inhoud”. Het is “op papier in beide kerken goed geregeld met de binding aan de leer van de Bijbel”. Maar er is “een kloof tussen wat er op papier staat en wat kerkleden daarmee doen”[5].
Het bovenstaande is – als het goed is – voor alle kinderen van God een baken in zee. Ook zij moeten voorkomen dat er een kloof tussen leer en leven ontstaat!

Op woensdag 29 mei 2019 werd op de Nationale Synode namens veertig kerken een verklaring van verbondenheid getekend.
In die verklaring staat onder meer: “Wij ondergetekenden, vertegenwoordigers en leden van protestantse kerken en geloofsgemeenschappen in Nederland, verklaren bij dezen plechtig dat wij ons aan elkaar verbonden weten. Wij zijn aan elkaar gegeven door onze Here Jezus Christus en daarom willen we elkaar ook niet meer loslaten. Wij erkennen dat er onder ons grote verschillen zijn in overtuiging en in geloofsbeleving. Deze verschillen willen wij niet ontkennen of bagatelliseren. Maar wij zijn ervan overtuigd dat wat ons verbindt meer is: de naam van Jezus Christus. Daarom erkennen wij elkaar, zoals Hij ons aanvaard heeft. Wij erkennen dat we elkaar nodig hebben en wij zijn bereid van elkaar te leren en elkaar te steunen in de dienst van God. Door het Woord van de Zoon van God zijn wij één, zoals de Vader in de Zoon is. En als wij doen wat van zijn Vader komt, herkennen wij dat in elkaar”[6].
En de vraag klemt: Zijn wij, leden van De Gereformeerde Kerken in Nederland, te weinig oecumenisch ingesteld? Wij leggen toch ook veel, zo niet alle, nadruk op Christus’ werk?

Het is belangrijk om op dit punt niet te rationeel te gaan redeneren. Zo van: als we met veel mensen zijn, kunnen wij in de samenleving onze invloed beter laten gelden.
Sommigen gaan, wellicht ongewild, de remonstrantse kant op.
Een voorbeeld.
De historicus en schrijver Rutger Bregman publiceerde in september 2019 zijn boek ‘De meeste mensen deugen’[7]. Daarin wil Bregman “een realistisch beeld geven van de menselijke psychologie op basis van wetenschappelijke inzichten. En zo komt hij tot zijn conclusie dat de meeste mensen deugen. Niet dat álle mensen deugen of dat de héle mens deugt. Maar in het samenleven met elkaar moeten we uitgaan van vertrouwen in elkaar, de goede bedoelingen van de ander, en dus een positief mensbeeld hanteren.
En als je dat doet bij het geven van onderwijs, opvoeden, politiek bedrijven, gevangenissen inrichten en zorg verlenen, gebeurt er iets. Dan ga je uit van vertrouwen. Natuurlijk zet je je fiets op slot. Maar je weet dat de meeste mensen geen fietsendief zijn. Dat leerlingen er niet op uit zijn om een leraar in de hoek te zetten. Dat vertrouwen geven aan een gevangene soms beschaamd wordt, maar meestentijds tot veel betere resultaten leidt dan een repressief en streng beleid, waarbij je ervan uitgaat dat de ander niet deugt en dus niet te vertrouwen is”.
Wij kunnen uiteraard de Dordtse Leerregels citeren, en het nodige tegen het bovenstaande inbrengen.
Maar er is meer. Terecht schreef iemand: “De grote problemen van ons leven en ons samenleven zijn (…) niet op te lossen met inzichten uit de psychologie, economie, geschiedenis. Het probleem van de mens is een moreel probleem. Dat raakt aan onze waarden, zingeving, godsdienst, levensbeschouwing. Wetenschap, techniek, economie, democratie hielpen ons de natuur te leren beheersen, de macht onder controle te brengen, de welvaart te maximaliseren. Maar vertellen ons niets over de zin van het bestaan. Over de richting die we moeten kiezen. Daarvoor zijn moraal, religie en levensbeschouwing nodig. De verlichte moderne westerse mens heeft dat nu juist buiten de deur gezet.
Tijdens het laatst gehouden Nationaal Religiedebat werd gezegd: ‘Er is nog niets uitgevonden wat beter lijmt dan religie’. Ook Bregman heeft niet iets beters uitgevonden. Hij biedt wel een alternatief, maar dat bevredigt uiteindelijk toch niet”[8][9].

En daarmee zijn wij weer terug bij de Dordtse Leerregels: “De belofte van het evangelie is nu, dat ieder die in de gekruisigde Christus gelooft, niet verloren gaat”.
Niet de ratio overwint, maar Jezus Christus. Niet de macht van het getal overwint, maar onze Heiland.
Christus’ werk is onze redding – die geloofskennis overkoepelt ons leven![10].

Noten:
[1] Dordtse Leerregels, hoofdstuk II, artikel 5.
[2] 1 Corinthiërs 1:23.
[3] Mattheüs 24:42.
[4] Te vinden op https://www.dordtse-leerregels.nl/paragrafen ; geraadpleegd op zaterdag 12 september 2020.
[5] “Fusiekerk van GKv en NGK wil een nieuwe belijdenis”. In: Nederlands Dagblad, vrijdag 11 september 2020, p. 2.
[6] Geciteerd van https://www.nationalesynode.nl/verklaring/ ; geraadpleegd op zaterdag 12 september 2020.
[7] De gegevens van dit boek zijn: Rutger Bregman, “De meeste mensen deugen; een nieuwe geschiedenis van de mens”. – Uitgeverij De Correspondent bv, 2019. – 528 p.
[8] De typering van het boek van Bregman, en de beoordeling daarvan komen uit: L.N. Rottier, “De meeste mensen deugen. Of toch niet?”. In: Vrijdag – Cultuur, bijlage bij het Reformatorisch Dagblad, vrijdag 3 januari 2020, p. 10 en 11.
[9] Rens Rottier is voorzitter van het college van bestuur van Driestar Educatief – praktijkgericht kenniscentrum voor christelijk onderwijs.
[10] Materiaal uit dit artikel zal worden gebruikt voor een korte inleiding die ik hoop voor te lezen tijdens de vergadering van de mannenvereniging ‘Augustinus’ van De Gereformeerde Kerk Groningen op woensdagavond 30 september 2020. Aldaar zal hoofdstuk II van de Dordtse Leerregels worden besproken.

15 september 2020

Lijden op Lesbos

Filed under: Uncategorized — B. de Roos @ 07:00
Tags: , ,

Lesbos.
De naam van dit Griekse eiland duikt momenteel allerwegen in de media op.
Kamp Moria: dat is de naam die daar bij hoort. Dat kamp “is ontstaan toen er in 2013 door onder andere de burgeroorlog in Syrië en de aanhoudende onrust in Afghanistan, vanuit Noord-Afrika naar Europa kwamen. Vanwege de grote toestroom over de Middellandse Zee werden er op vijf Griekse eilanden zogenaamde hotspots werden ingericht, vanuit waar de vluchtelingen verder Europa in konden komen. De Europese Unie kon de toestroom echter niet aan: asielprocedures liepen vast en vluchtelingen kunnen niet meer doorstromen. Het kamp heeft een capaciteit voor 3.000 mensen, maar in het kamp woonden in maart 2020 20.000 vluchtelingen: anno augustus 2020 waren er in het kamp nog zo’n 13.000 vluchtelingen. Deze totale situatie wordt ook wel de Europese vluchtelingencrisis genoemd.
Vanwege de COVID-19 pandemie zat het kamp vanaf maart 2020 in lockdown. In de nacht van dinsdag 8 op woensdag 9 september 2020 ontstonden er branden in het kamp en brandden sectie C, D en E van het kamp volledig af. Duizenden mensen werden geëvacueerd. Bij een nieuwe brand op woensdagavond, brandde opnieuw een gedeelte van het kamp af”[1].

Er ontstonden branden in het kamp: niet één, maar meerdere. Men ontkomt uiteraard niet aan de gedachte dat die branden aangestoken moeten zijn. Want dit alles is wel heel toevallig. Trouwens – Nieuwsuur, een gezaghebbend actualiteitenprogramma van de Nederlandse Publieke Omroep, geeft ook ronduit toe dat dat zo is[2]. De toestand is daar belabberd. Men heeft er nu in allerijl een nieuw tentenkamp neergezet, maar tóch[3].
Die branden waren klaarblijkelijk een wanhoopsoffensief: help ons toch!

Wat is de achtergrond van de ramp op Lesbos? Dat is in zeven korte punten uit te leggen.
1.
“In 2015 werden de Griekse eilanden Lesbos, Samos, Chios, Leros en Kos overvallen door een stroom van – vooral Syrische – vluchtelingen uit Turkije”.
2.
“De EU sloot in maart 2016 een deal met Turkije om de vluchtelingen tegen te houden. In ruil daarvoor zou Turkije 6 miljard euro krijgen voor de opvang van Syrische vluchtelingen en zou de EU evenveel ‘erkende’ oorlogsvluchtelingen uit Turkije ophalen als zij vanuit de Griekse eilanden zouden terugsturen. Moria moest gaan fungeren als een ‘hotspot’, waar bepaald zou worden of asielzoekers recht hadden om te blijven of niet”.
3.
“Turkije hield zich aanvankelijk wel aan de afspraak maar kon niet verhinderen dat vluchtelingen, en inmiddels ook ‘economische migranten’ uit andere ‘veilige landen’ zoals Bangladesh en Marokko soms toch met hulp van smokkelaars de eilanden wisten te bereiken. In 2018 kwam de stroom vluchtelingen weer goed op gang toen de relatie tussen de EU en Turkije verslechterde. Turkije vond dat de EU te weinig hulp bood”.
4.
“De EU heeft heel lang vergeefs gehoopt dat de zogeheten hotspot op de eilanden zou gaan werken en afgewezen asielzoekers direct terug naar Turkije konden worden gestuurd. Hiervan is in praktijk niets terechtgekomen omdat de asielprocedures hopeloos traag waren”.
5.
“De Europese Commissie had aanvankelijk een plan om 160.000 erkende vluchtelingen te herverdelen vanuit Griekenland en Italië om die landen te ontlasten. Deze zogeheten relocatie verliep uiterst traag en hield de toestroom van nieuwe vluchtelingen bij lange na niet bij. Het plan strandde in 2017 definitief door verzet van een aantal Oost-Europese landen onder aanvoering van Hongarije, dat helemaal geen islamitische migranten in zijn land wil. Ook in andere landen nam de animo om Griekenland te helpen af naarmate het rechts-populisme meer in zwang raakte en de vreemdelingenangst toenam”.
6.
“Uiteindelijk loopt deze Griekse regering aan tegen dezelfde problemen als in de jaren hiervoor: de vluchtelingen en migranten blijven maar komen vanuit Turkije terwijl niemand Griekenland verlaat”.
7.
“Nederland is net als veel andere Europese landen doodsbang voor precedentwerking en de reacties in eigen land. (…) In de Tweede Kamer is geen meerderheid om uit humanitaire overwegingen migranten op te nemen”[4].

De hele historie heeft dus vooral een politieke achtergrond. En ja, ook mensensmokkel speelt een rol.

De gemiddelde kerkmens zit bij het lezen van dit alles wellicht machteloos in zijn stoel. Wat valt er te doen? We kunnen bidden om Gods barmhartigheid. Laten we bidden dat Hij recht doet.

Laten wij ook Gods Woord maar lezen. Bijvoorbeeld in Mattheüs 25: “Wanneer de Zoon des mensen komen zal in Zijn heerlijkheid en al de heilige engelen met Hem, dan zal Hij zitten op de troon van Zijn heerlijkheid. En vóór Hem zullen al de volken bijeengebracht worden, en Hij zal ze van elkaar scheiden zoals de herder de schapen van de bokken scheidt. En Hij zal de schapen aan Zijn rechterhand zetten, maar de bokken aan Zijn linkerhand. Dan zal de Koning zeggen tegen hen die aan Zijn rechterhand zijn: Kom, gezegenden van Mijn Vader, beërf het Koninkrijk dat voor u bestemd is vanaf de grondlegging van de wereld. Want Ik had honger en u hebt Mij te eten gegeven; Ik had dorst en u hebt Mij te drinken gegeven; Ik was een vreemdeling en u hebt Mij gastvrij onthaald”[5].
De God van hemel en aarde zal rechtvaardigen en misdadigers scheiden. Dan zal blijken dat God al vanaf de schepping van de wereld weet wie de bewoners van de nieuwe hemel en de nieuwe aarde zijn. 

Ja, de Heer van hemel en aarde ziet heus wel wat er gaande is. Hij ziet de mensensmokkel wel. Hij ziet echt wel wie de evenwichtskunstenaars zijn in de internationale politiek. Hij ziet wel bij wie macht boven barmhartigheid gaat.
Maar Hij hoort ook de bidders. Hij volgt de gevers met Zijn ogen. Hij geeft de helpers kracht om de nood te lenigen.

Lesbos.
Wie naar kamp Moria kijkt, schudt zijn hoofd. Wórdt het nog wel wat met de wereld?
Jazeker wel.
Hierboven kwam Mattheüs 25 aan de orde. Een paar hoofdstukken verder, in Mattheüs 27, wordt Christus’ lijden in scherp aangezette lijnen getekend. En weet u wat daar staat? “Jezus riep nogmaals met luide stem en gaf de geest. En zie, het voorhangsel van de tempel scheurde in tweeën, van boven tot beneden; de aarde beefde en de rotsen scheurden; ook werden de graven geopend en veel lichamen van heiligen die ontslapen waren, werden opgewekt; en na Zijn opwekking gingen zij uit de graven, kwamen in de heilige stad en zijn aan velen verschenen”[6].
Dat betekent: voor Gods kinderen is er nieuw leven.
Ondanks Lesbos.
Ondanks kamp Moria.

Noten:
[1] Geciteerd van https://nl.wikipedia.org/wiki/Moria_(vluchtelingenkamp) ; geraadpleegd op maandag 14 september 2020.
[2] Zie https://www.dagelijksestandaard.nl/2020/09/migranten-hebben-de-branden-in-moria-zelf-aangestoken-nieuwsuur-maar-dat-is-onze-schuld/ ; geraadpleegd op maandag 14 september 2020.
[3] Zie https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2348163-kort-kijkje-in-nieuw-tentenkamp-lesbos-dit-wordt-humaner.html .
[4] Geciteerd van https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/hoe-de-vluchtelingen-van-moria-bekneld-raakten-tussen-internationale-belangen~bf051b2c/ ; geraadpleegd op maandag 14 september 2020.
[5] Mattheüs 25:31-35.
[6] Mattheüs 27:50-53.

14 september 2020

Loof de HEERE, mijn ziel!

Filed under: Uncategorized — B. de Roos @ 07:00
Tags: , ,

Psalm 103 is een troostpsalm voor Gods kinderen. Want Gods verbond wordt aan de orde gesteld. U weet wel: dat verbond waarover God in Genesis 17 zegt: “Ik zal Mijn verbond maken tussen Mij, u en uw nageslacht na u, al hun generaties door, tot een eeuwig verbond, om voor u tot een God te zijn, en voor uw nageslacht na u. Ik zal aan u en uw nageslacht na u het land waar u vreemdeling bent, heel het land Kanaän, als eeuwig bezit geven. Ik zal hun tot een God zijn”[1]. De God van hemel en aarde verbindt zich aan Zijn volk. Niet maar voor even, maar voor altijd!
Daar zingt Psalm 103 over:
“Maar de goedertierenheid van de HEERE
is van eeuwigheid en tot eeuwigheid over wie Hem vrezen.
Zijn gerechtigheid is voor de kinderen van hun kinderen,
voor wie Zijn verbond in acht nemen
en aan Zijn bevelen denken om ze te doen.
De HEERE heeft Zijn troon in de hemel gevestigd,
Zijn Koninkrijk heerst over alles”[2].

Van eeuwigheid tot eeuwigheid – voor ons is dat misschien een wat vaag begrip. Het is onvoorstelbaar: wij hebben er geen beeld bij.
Het wordt wellicht iets grijpbaarder als we beseffen dat in Deuteronomium 32 hetzelfde grondwoord – olam – staat: “Denk aan de dagen van vroeger tijd; let op de jaren van generatie op generatie”[3]. Datzelfde grondwoord komen we ook tegen in Prediker 12: “de mens gaat immers naar zijn eeuwig huis”[4].
Kortom: God is er altijd. God is overal! Hij is er op het moment van onze geboorte. Hij is er op ons sterfbed, en eindeloos ver daarna[5].

Gods verbond in acht nemen. Wat is dat?
Dat is: weten dat er door het werk van God vergeving is. Anno Domini 2020 is dat: beseffen dat er, door het werk van de Heiland verlossing is. Dat is: geloven dat er, door Goddelijk ingrijpen, genezing is van ziekten en handicaps. Dat is: nu en voor eeuwig genieten van Gods goedertierenheid. Dat is: zekerheid hebben over Gods trouw. Dat is: zich realiseren dat er ontferming is, ook als er in het leven van alles gebroken en opgebroken is.
Dat is: Gods wet eerbiedigen en daarmee leven. Natuurlijk – van de eerbied voor Goddelijke regels zien we nu nog maar een klein begin.
Daarentegen is Gods trouw volmaakt. Magistraal! 

Het is duidelijk: in Psalm 103 staat de schijnwerper vol op het werk van God, onze Here.
Het is belangrijk om dat vast te houden.

Waarom? Omdat er tegenwoordig heel veel aandacht is voor de Bijbellezer. In het Reformatorisch Dagblad van donderdag 10 september komt dr. Arie Zwiep aan het woord. Dr. Zwiep is universitair hoofddocent Nieuwe Testament en hermeneutiek aan de Vrije Universiteit te Amsterdam[6]. In het Reformatorisch Dagblad zegt hij: “Hermeneutiek begint daarom al voor je de Bijbel openslaat. We zijn al ‘voorgeprogrammeerd’ door tal van factoren, zoals opvoeding, traditie en kerkelijke achtergrond. We lezen de Bijbel nooit neutraal en dat hoeft ook helemaal niet. Maar het is wel belangrijk om je dat te realiseren en je bewust te zijn van je eigen blinde vlekken. Pas in de twintigste eeuw is de positie van de lezer bij het begrijpen van de Bijbel ontdekt. Zonder lezer heeft de tekst geen betekenis”.
Nee, we lezen de Bijbel nooit neutraal, dat is waar.
Maar om de goedertierenheid van de Here kunnen we niet heen.
En het verbond? Dat is voor Gods kinderen van het grootste belang, omdat daar Gods trouw zo mooi te zien is.
Arie Zwiep zegt ook: “De historische verankering van de Bijbel moeten we niet loslaten. Anders verval je al snel in esoterisch gewauwel. Je kunt van een Bijbeltekst niet alles maken. De ene interpretatie is geloofwaardiger en steekhoudender dan de andere. Je moet er ook voortdurend rekening mee houden dat de ander weleens gelijk zou kunnen hebben. Dat mis ik in huidige debatten. Die debatten zijn in de regel erg voorspelbaar en zijn vaak alleen maar pogingen het eigen gelijk te bevestigen”. Maar hoe zit het dan met het gezag van de Schrift? “De vraag is dan wat je precies met gezag bedoelt. Ook al geloof ik dat de Bijbel op een bepaalde manier gezaghebbend is, dan nog ontslaat mij dat niet van de plicht de teksten kritisch te onderzoeken. Het kan geen reden zijn om kritische vragen uit de weg te gaan. Integendeel, zou ik zeggen. Het spoort er juist toe aan, want er staat veel op het spel”[7].

Zeker – altijd weer moeten wij ons uiterste best doen om de Bijbel zorgvuldig uit te leggen.
Maar Psalm 103 maakt glashelder dat we bij het lezen van Gods Woord op scherp moeten staan. Het gaat er namelijk niet in de eerste plaats om dat wij onze blijdschap laten zien. Het draait niet om onze levensvreugde. De vraag is niet of wij wel voldoende opgetogenheid tonen bij het horen over Gods beloften.
Nee – in Psalm 103 openbaart God zich als liefdevol Vader, en als lankmoedig Heerser over heel de wereld!

De kerk mag de God van de hemelse heerlijkheid bewonderen. En de kerk mag het vervolgens hardop zeggen: wij horen bij Hem. Wij mogen het zonder terughoudendheid bekend blijven maken: onze God heeft het over ons te zeggen!
Ach ja – onze omstandigheden komen dan op de tweede plaats. De waarde van de ‘Westerse leesbril’ waarmee we de Bijbel lezen is niet al te hoog. Ons persoonlijk welbevinden heeft niet de allerhoogste prioriteit. Welnee. Het gaat om de glorie van de grote God, die ook vandaag nog wonderen doet.

God is er altijd. God is overal! Hij is er bij onze geboorte. Hij is er op ons sterfbed, en eindeloos ver daarna. Laat een ieder daarom maar instemmen: “Loof de HEERE, mijn ziel!”[8].

Noten:
[1] Genesis 17:7 en 8.
[2] Psalm 103:17, 18 en 19.
[3] Deuteronomium 32:7.
[4] Prediker 12:5.
[5] Psalm 103:17 werd geciteerd in de advertentie waarin het overlijden van Pieter Willem Suurmond bekend werd gemaakt. P.W. Suurmond (geb. 1933) overleed op maandag 7 september 2020. Hij was jarenlang ouderling en scriba van de toenmalige Gereformeerde kerk (vrijgemaakt) te Groningen-Helpman. Zijn werk in de kerk is voor velen van grote waarde geweest.
[6] Zie over A.W. Zwiep https://research.vu.nl/en/persons/aw-zwiep (Engelstalig) . Geraadpleegd op vrijdag 11 september 2020.
Het werk van dr. Zwiep kwam op deze plaats al eens eerder voor het voetlicht. Zie mijn artikel ‘Geloven als een kind’; hier gepubliceerd op maandag 3 juni 2013. Te vinden op https://bderoos.wordpress.com/2013/06/03/geloven-als-een-kind/ .
[7] “Hermeneutiek is een mijnenveld”. In: Reformatorisch Dagblad, donderdag 10 september 2020, p. 3.
[8] Psalm 103:22 b.

11 september 2020

Door de wereld gaat een Woord

Filed under: Uncategorized — B. de Roos @ 07:00
Tags: ,

“De God van onze vaderen heeft Jezus opgewekt, Die u omgebracht hebt door Hem aan een kruishout te hangen. Deze Jezus heeft God door Zijn rechterhand verhoogd tot een Vorst en Zaligmaker, om Israël bekering te geven en vergeving van zonden”.
Het bovenstaande citaat komt uit Handelingen 5[1]. Het is het Evangelie in een notendop.
Met het verkondigen van dat Evangelie gaan de discipelen in tegen het eerder door de kerkleiders gegeven bevel. De broeders raadsleden reageren dan ook zeer geprikkeld: “Hebben wij u niet ten strengste bevolen dat u in deze Naam niet zou onderwijzen? En zie, u hebt met deze leer van u Jeruzalem vervuld en u wilt het bloed van deze Mens over ons brengen”[2].

Handelingen 5 – dat is ook het hoofdstuk waarin Gamaliël een wijze raad geeft.
Wie is Gamaliël?
Uit de internetencyclopedie Wikipedia leren we: “Gamaliël behoorde tot de farizeeën en voorts tot de School van Hillel. Hij stond bekend als ruimdenkend en zeer gematigd. Gamaliël stelde belangrijke hervormingen vast in het joodse recht, waaronder een verbetering van de juridische positie van de vrouw. Enkele tradities die aan Gamaliël worden toegeschreven, bevatten de formule ‘met het oog op het algemene welzijn’”[3].
Kortom: Gamaliël is een geëngageerd mens – sterk op de maatschappij betrokken.
Trouwens – Paulus heeft nog les van hem gehad[4].
Gamaliël betoogt: “Israëlitische mannen, wees op uw hoede en bedenk wat u met deze mensen wilt gaan doen. Want vóór deze dagen stond Theudas op, die zei dat hij wat was, en hij had een aanhang van ongeveer vierhonderd man; maar hij is omgebracht en allen die naar hem luisterden, zijn verstrooid en tot niets geworden. Na hem stond Judas de Galileeër op, in de dagen van de inschrijving, en hij maakte veel volk afvallig, dat hem volgde; en deze is ook omgekomen, en allen die naar hem luisterden, zijn uiteengedreven. En nu zeg ik u: Houd u ver van deze mensen en laat hen gaan, want als dit voornemen of dit werk van mensen afkomstig is, dan zal het afgebroken worden, maar als het van God afkomstig is, kunt u dat niet afbreken, opdat u niet misschien ook tegen God blijkt te strijden”[5].
Oftewel:
* waarschijnlijk bloedt dit alles vanzelf dood
* en zo niet: dan komt het van God; in dat geval kun je er niets tegen doen.
Gamaliël zegt nuchter: het zou best kunnen dat Jezus thuis hoort bij mensen als Theudas.
Die Theudas was rebelleerde waarschijnlijk tegen de Romeinse overheersing van Judea. ‘Het wordt tijd voor voor vernieuwing’ riep Theudas, ‘weg met die Romeinen. Het is tijd voor een nieuw begin. Net zoals Israël eertijds, onder leiding van Mozes, vertrok uit Egypte’[6].
Gamaliël stelt zonder omwegen vast: het zou best kunnen dat Jezus thuis hoort bij mensen als Judas de Galileeër. Wikipedia meldt: “Judas de Galileeër was een Joodse opstandeling, die een gewapende strijd voerde in 6 na Christus tegen de opgelegde census [belastingen, BdR] door de Romeinen in Judea ten tijde van Publius Sulpicius Quirinius. Deze opstand werd wreed neergeslagen, door de Romeinse bezetter”[7].
Waarschijnlijk wordt het, meent Gamaliël, vanzelf weer stil. En zo niet: dan komt dit alles toch van God.

Is Gamaliël een vrome, Godvrezende man? Er is wel gespeculeerd dat Gamaliël een aanhanger van Jezus was. Maar zekerheid bestaat daarover niet.
In feite is Gamaliël man die vol van aardse wijsheid is. Hij zegt: mensen, reageer niet zo onbekookt; de toekomst zal ons leren waar het op uitloopt.
Maar wat gebeurt er daar, in Handelingen 5, ten diepste? Antwoord: via menselijke wijsheid zorgt de God van hemel en aarde ervoor dat het uitbazuinen van het Evangelie door kan gaan!

Hoe staan de zaken vandaag de dag? Welnu, het is niet stil geworden; de kerk proclameert nog altijd het Evangelie.
Wellicht merkt iemand thans meesmuilend op dat op de vorenstaande bewering wel iets valt af te dingen. Immers – er zijn heel wat kerkgebouwen dicht. En dat is natuurlijk waar. Maar er zijn ondertussen heel wat kerken die nu gebruik maken van diensten als Youtube, Kerkdienstgemist.nl en Kerkomroep.nl . Livestreaming is in kerkelijk Nederland een vertrouwd woord geworden. De proclamatie gaat nog altijd door, zij het met niet-traditionele middelen: de Heiland kwam op aarde om Israël bekering te geven en vergeving van zonden. Dat Evangelie klinkt niet alleen in Israël. Het snelt over de wereld: via computers, radiotoestellen, smartphones en televisieschermen!

Het Evangelie van de vergeving der zonden klinkt dus nog altijd op allerlei plaatsen in de wereld. Ook in een tijd waarin het aantal besmettingen met het virus COVID-19 in Nederland weer toeneemt. Wereldwijde tegenspoed en ziekte spelen de duivel ongetwijfeld in de kaart.
Allerlei ministers en andere regeringsfunctionarissen houden het ons voor: ‘Alleen samen krijgen we corona onder controle’ – het lijkt de mantra van deze tijd.
Nog altijd zetten veel mensen de ware godsdienst in een rijtje: boeddhisme, christendom, hindoeïsme, islam, Jodendom…. Gods Woord speelt, naar het schijnt, geen rol van betekenis in allerlei maatschappelijke ontwikkelingen. Voor veel mensen is het simpelweg: afwachten welke kant het op gaat.
Maar daarbovenuit klinkt de klaroenstoot van Gods blijde Boodschap: vergeving van de zonden en eeuwig leven!
 Gamaliël zei het al: “…als het van God afkomstig is, kunt u dat niet afbreken, opdat u niet misschien ook tegen God blijkt te strijden”.
Handelingen 5 roept ons op om het Evangelie te geloven: er is vergeving, Gods beloften worden waar.

Daarom – ook vandaag geeft Psalm 116 de beste stimulans aller tijden:
“De HEER is trouw, Hij hoedt zijn gunstgenoot.
Bij al zijn volk betaal ik mijn geloften.
Hij schenkt ons heil, vervult al zijn beloften.
In ’s HEREN oog is kostbaar onze dood”.
En:
“Ik zal met vreugd in ’t huis des HEREN gaan,
ik zal mijn God naar mijn geloften danken.
Jeruzalem, hoor naar die blijde klanken
en hef met mij de lof des HEREN aan!”[8][9].

Noten:
[1] Handelingen 5:30 en 31.
[2] Handelingen 5:28.
[3] Geciteerd van https://nl.wikipedia.org/wiki/Gamaliël ; geraadpleegd op woensdag 9 september 2020.
[4] Handelingen 22:3: “Ik ben een Joodse man, geboren te Tarsus in Cilicië, maar opgevoed in deze stad en aan de voeten van Gamaliël op de meest nauwgezette wijze onderwezen in de wet van de vaderen, een ijveraar voor God zoals u heden allemaal bent”.
[5] Handelingen 5:35-39.
[6] Zie hierover bijvoorbeeld https://de.wikipedia.org/wiki/Theudas (Duitstalig); geraadpleegd op woensdag 9 september 2020.
[7] Geciteerd van https://nl.wikipedia.org/wiki/Judas_de_Galileeër ; geraadpleegd op woensdag 9 september 2020.
[8] Achtereenvolgens citeer ik de verzen 8 en 10 van Psalm 116 – berijmd; Gereformeerd Kerkboek-1986.
[9] De titel van dit artikel is ook de titel van lied 916 uit de zangbundel van Johannes de Heer; editie-2004.

10 september 2020

Duurzame toekomst

Filed under: Uncategorized — B. de Roos @ 07:00
Tags: , ,

Heel veel Nederlanders willen, naar men meldt, duurzamer gaan leven.
Het Nederlands Dagblad bericht op dinsdag 8 september: “60 procent van de Nederlanders is bereid anders te leven voor het milieu, blijkt uit onderzoek van het Planbureau voor de Leefomgeving. ‘Dat is niet afhankelijk van opleiding of inkomen, het gaat door alle lagen van de bevolking heen’, zegt onderzoeksleider Jetske Bouma.
(…)
Van de middenmoot weten we nog maar weinig’, zegt onderzoeksleider Jetske Bouma. Het PBL heeft daarom literatuuronderzoek gedaan en een vragenlijst gemaakt die door ongeveer tweeduizend Nederlanders is ingevuld die een dwarsdoorsnede van de bevolking vormen. 60 procent van de Nederlanders is bereid anders te leven voor het milieu, zo blijkt. Over de ernst van klimaatverandering bestaat eensgezindheid. 90 procent is ervan overtuigd dat dit probleem bestaat en 85 procent is er bezorgd over, variërend van een klein beetje tot heel erg.
(…)
Nederland staat voor vier grote uitdagingen, schetst het PBL. De eerste is een adequate reactie op de klimaatcrisis. De uitstoot van broeikasgassen moet snel omlaag. Tegelijk moeten we ons aanpassen aan het extremere klimaat. De tweede uitdaging is de achteruitgang van de natuur stoppen. De landbouw neemt veel ruimte in beslag – 60 procent van het landoppervlak – waardoor er voor de natuur weinig ruimte overblijft. Daarnaast ondervindt de natuur schade van de stikstofuitstoot vanuit de landbouw en van de gewasbeschermingsmiddelen die niet op de boerenbedrijven blijven. De derde uitdaging is de omslag maken naar een circulaire economie waarin grondstoffen worden hergebruikt. Ten slotte moeten er duidelijke, nationale keuzes worden gemaakt over de ruimte die steeds schaarser wordt in Nederland”[1].

Het is goed om over deze dingen na te denken. Hoe gaan wij wijs om met de natuur? Hoe leven wij in een dichtbevolkt Nederland?
Tegelijk is er wel enige reden tot relativering.
Het sociaaldemocratische dagblad ‘Het Vrije Volk’ meldt in oktober 1950: “Met het oog op de steeds toenemende belangstelling voor het emigratie-vraagstuk, heeft de K.L.M. door de heren G. Raucamp en F. de Wit een filmpje laten vervaardigen, waarin wordt aangetoond, dat er voor vliegtuigen geen afstanden meer bestaan. Sinds de bevrijding zijn reeds 36.000 Nederlanders geëmigreerd”[2]. Voor de goede orde: in 1950 telde Nederland ruim 10 miljoen inwoners[3].

Wij moeten ons eerst en vooral goed realiseren dat de kerk gelovig in deze wereld dient te staan. In oktober 1988 schrijft de toenmalige hoofdredacteur van het Nederlands Dagblad, J.P. de Vries: “Ter voorkoming van aanzetten tot natuurvergoding zoals ze wel in de humanistische milieubeweging worden aangetroffen, is het beter te spreken over waarde als werkstuk van Gods handen. In het zorgvuldig omgaan met de natuur geven we blijk van liefde tot God en tot de naaste, de twee grote geboden van de Wet”[4].
Daar ligt, ook heden ten dage, de sleutel tot een goede omgang met deze wereld: lees in Gods Woord en leef met Hem!

In dit verband is het van enig belang woorden uit Spreuken 22 tot ons door te laten dringen:
“Neig uw oor en luister naar de woorden van wijzen,
richt uw hart op mijn kennis.
Want het is goed dat u ze in uw binnenste bewaart,
ze zullen alle bestendig op uw lippen zijn.
Opdat uw vertrouwen op de HEERE zal zijn,
maak ik het heden aan u bekend, ja, aan u!”[5].

Salomo spreekt in het bovenstaande zijn zoon aan. Hij stimuleert hem om selectief met informatie om te gaan. Luister alleen naar de wijzen! Dat is een woord dat anno Domini 2020 heel belangrijk is. Wij worden immers overstelpt met informatie. De één schreeuwt nog harder dan de ander. Roeptoeteren is een bekend woord geworden. Vandaag moeten wij, naar het lijkt, standaard onze stem verheffen om gehoord te worden. In een dergelijke samenleving dienen wij onze informatiebronnen zorgvuldig te kiezen.

Waarom is dat, ook vandaag, zo belangrijk?
Omdat we ons leven met wijsheid moeten vullen. En met de juiste kennis. Die beiden moeten Gods Woord, de door Hem geschonken vergeving en Zijn beloften als fundament hebben. Als dat fundament hecht is en stevig ligt, is dat te merken. In ons spreken over de ontwikkelingen in kerk en wereld. In de manier waarop we dingen aanpakken.
Zeggen we dan nooit meer dwaze dingen? Ach, jawel. Maar wij zijn, als het goed is, steeds bereid om ons op Zijn Woord te richten. Die zijn dan bestendig op onze lippen. Ja, daar staat het: bestendig. De Schriftuurlijke wijsheid is duurzaam in ons leven. Op allerlei momenten is die wijsheid hoorbaar en zichtbaar.

Intussen klemt de vraag: hoe moet dat nu verder met onze leefomgeving?
Men kan denken aan het zorgvuldig omgaan met de natuur. Heel basaal: geen rommel achterlaten na een wandeling – veel boswachters klagen daar momenteel over[6].
Men kan denken aan een grote emigratiegolf. Al jaren hoort men berichten dat Nederlanders massaal emigreren[7]. Maar de vraag is hoeveel dat oplost.
Feit is dat duurzaamheid gewenst is. Men spreekt over recycling. Over behoud van het milieu. Een organisatie als Milieudefensie spreekt schande van grote vervuilers en treuzelende politici[8].
Het is goed zulke dingen te overdenken en te bespreken.
Maar laat niemand denken dat in die besprekingen de definitieve oplossing op tafel komt. Dr. M.J. Paul zei eens: “De stad van de mens vergaat; het nieuwe Jeruzalem komt van elders: dat daalt uit de hemel neer. In die tussentijd mag ons burgerschap in de hemel zijn (…) De gedaante van deze wereld gaat voorbij. Zo leven wij als vreemdelingen in deze wereld”[9]. Wij horen de klanken van Philippenzen 3: “Ons burgerschap is echter in de hemelen, waaruit wij ook de Zaligmaker verwachten, namelijk de Heere Jezus Christus”[10].

Wij moeten op onze God vertrouwen, zegt de Spreukenleraar tegen zijn zoon. En via Gods Heilige Geest komt dat woord tot ons, in de actualiteit van 2020. De kerk mag het proclameren: onze God werkt door; wij zijn op weg naar de heerlijkheid – dat is de meest duurzame toekomst die denkbaar is!

Noten:
[1] Geciteerd uit: “Nederlander wil duurzamer leven”. In: Nederlands Dagblad, dinsdag 8 september 2020, p. 1.
[2] Geciteerd uit: “Nederland is vol”. In: Het Vrije Volk, zaterdag 21 oktober 1950, p. 6.
[3] Zie https://www.populationpyramid.net/nl/nederland/1950/ ; geraadpleegd op dinsdag 8 september 2020.
[4] “Bedrijf en milieu”. Commentaar in: Nederlands Dagblad, 14 september 1988, p. 1.
[5] Spreuken 22:17, 18 en 19.
[6] Zie https://nos.nl/artikel/2347115-boswachters-zien-meer-overlast-in-natuurgebieden-door-groeiende-drukte.html ; geraadpleegd op dinsdag 8 september 2020.
[7] Zie bijvoorbeeld https://www.powned.tv/artikel/cbs-nederlanders-emigreren-massaal# , https://www.telegraaf.nl/nieuws/1143010/nederlanders-emigreren-massaal en https://www.dagelijksestandaard.nl/2020/02/bizar-steeds-meer-nederlanders-emigreren-omdat-nederland-te-vol-is-klein-deel-emigreert-vanwege-verstikkende-klimaatregels/ ; geraadpleegd op dinsdag 8 september 2020. 
[8] Zie https://milieudefensie.nl/ ; geraadpleegd op dinsdag 8 september 2020.
[9] Geciteerd van https://mjpaul.nl/wp-content/uploads/2017/11/Paul-Cultuurmandaat-en-vreemdelingschap-1989.pdf ; geraadpleegd op dinsdag 8 september 2020.
[10] Philippenzen 3:20.

« Vorige paginaVolgende pagina »

Blog op WordPress.com.