gereformeerd leven in nederland

25 april 2017

Trouw en waarheid bekrachtigen

“Maar kan men ook godvrezend bij de naam van God zweren?
Antwoord:
Ja, wanneer de overheid het van haar onderdanen eist of in geval van nood, om daardoor trouw en waarheid te bekrachtigen, en dat tot eer van God en tot heil van de naaste. Want zo’n eed is op Gods Woord gegrond…”.

Dat zijn bekende woorden uit Zondag 37 van de Heidelbergse Catechismus[1].

Toch staan ze wellicht tamelijk ver van ons af. Wij zweren niet zo gauw meer een eed.

Eertijds waren sommige burgers er trouwens ook uiterst terughoudend in om een eed af te leggen. Dat deed men liever niet.
In het tijdschrift Vaderlandsche Letter-oefeningen, jaargang 1815, staat de volgende situatieschets: “Voor zeker Geregtshof moest een boer een eed afleggen, hetwelk hij, wat men er ook tegen inbragt, volstrekt weigerde. Eindelijk zeide hij: ‘Ik heb een zoon, die Grenadier bij de Garde is: wanneer er dan volstrekt een eed moet gedaan worden, laat het die dan doen; ik kan u verzekeren, dat hij het zweren meesterlijk verstaat”[2].

Die boer wilde geen eed afleggen. Misschien vond hij dat niet nodig. Wellicht wist hij zich afhankelijk van God, ook zonder dat hij een eed in de mond nam.

In dat geval heeft die boer goed begrepen waar het bij het afleggen van de eed om gaat.
Dat blijkt ook als wij enkele Schriftverwijzingen onder de Catechismus een ogenblik nader bezien.

Eerst woorden uit Deuteronomium 6: “U moet de HEERE, uw God, vrezen, Hem dienen en bij Zijn Naam zweren”.
Waarom zegt Mozes dat?
Wij moeten, legt Mozes uit, Gods geboden nooit vergeten. Die geboden moet u met u meedragen. Ze moeten voor in uw hoofd zitten. En weet u wanneer dat vooral belangrijk is? Als het land welvaart kent!
Weet u wanneer u uw God snel vergeet?
* Als u in prachtige steden woont, terwijl u aan de bouw daarvan helemaal niets bijgedragen hebt
* als u allerlei kostbare dingen in huis hebt, die u niet zelf aangeschaft hebt
* als u beschikt over waterbronnen voor uw vee, terwijl u die bronnen niet zelf geslagen hebt
* als u geniet van de opbrengst van wijngaarden, die u niet zelf aangeplant hebt
* als u voldoende voedsel hebt.
Het volk Israël is uit Egypte bevrijd. Het is door de woestijn getrokken. En toch is het nooit iets te kort gekomen!

Wat moeten wij met Deuteronomium 6?
Wij zijn niet uit Egypte bevrijd.
Meestal werken wij, en ontvangen vervolgens salaris. Wellicht krijgen wij pensioen. Of een uitkering.
Nederland is een land waarin de zaken redelijk geregeld zijn. Wij kennen welvaart.
Maar juist die welvaart is onze valkuil. Want wij kunnen bijna alles krijgen. Wij kunnen bijna alles organiseren. Natuurlijk, daar zitten wel grenzen aan. Maar over ’t algemeen is Nederland een welvarend land. En juist omdat we alles kunnen krijgen staan we hoe langer hoe vaker op onze rechten. We denken steeds meer aan onszelf en steeds minder aan onze medemensen. Zorgvuldig communiceren wordt gaandeweg ongewoner. Het netjes afwerken van allerlei klusjes schiet er niet zelden bij in. Rekening met anderen houden is mogelijk, maar als het geld gaat kosten past het bedrijfsleven de winstmarges snel aan…
Welnu – in zo’n welvaartsmaatschappij krijgt Zondag 37 opeens weer een actuele toespitsing.
Gereformeerden moeten bekend staan om hun trouw en het feit dat zij waarheid spreken. Daar eren zij God mee. Zo wordt het leven van onze naasten steeds meer gekenmerkt door geluk en vrede!

Ook in Deuteronomium 10 komen we die stimulans tegen: “De HEERE, uw God, moet u vrezen, Hem moet u dienen, aan Hem moet u zich vasthouden en bij Zijn Naam moet u zweren”[3].
Vlak daarvoor wijst Mozes erop dat de God van hemel en aarde rechtvaardigheid hoog in Zijn vaandel heeft. Wees en weduwe genieten bij die Heer speciale bescherming. Vreemdelingen die hun land berooid hebben verlaten, krijgen bij Vader kleding en voedsel. Bij Hem krijgen ze, om het maar modern te zeggen, bed-bad-brood.
U weet wel: dat is die regeling waarin is bepaald dat asielzoekers die de hele procedure doorlopen hebben en niet in Nederland mogen blijven moeten worden opgevangen, voorzien moeten worden van kleding en onderdak, en tevens een ontbijt- en avondmaaltijd moeten krijgen. Een jaar of twee geleden viel het Nederlandse kabinet er bijna over[4].
Nu, bij God is daarover geen discussie. En in de kerk zou enige zelfreflectie op dit punt misschien geen luxe wezen. Juist als het over vreemdelingen en vluchtelingen gaat, kan de kerk iets van Gods trouw en waarheid tonen!

Conclusies:
1.
Gereformeerden moeten, in de lijn van Gods wet, trouw en waarheid tonen. Indien nodig mag dat met een eed bekrachtigd worden.
Juist in een welvarend land waarin trouw en waarheid steeds minder vaak te vinden zijn, is dat van groot belang.
2.
Juist in een wereld waarin ruim 65 miljoen mensen om allerlei redenen op de vlucht zijn is het van belangrijk om in Nederland iets van de trouw van God te demonstreren[5].
3.
Als wij dat doen, kunnen wij de werkelijkheid van Psalm 40 laten zien:
“Ik breng de blijde boodschap van uw recht
aan al wie U zijn toegedaan,
dat zij uw wonderen verstaan
in ’t woord dat Gij mij op de lippen legt.
Ik spreek dat woord met klaarheid,
opdat uw trouw en waarheid
door elk begrepen wordt.
HEER, ik weerhoud mij niet,
maar loof U in mijn lied
met een blijmoedig hart”[6].

Noten:
[1] Heidelbergse Catechismus – Zondag 37, vraag en antwoord 101.
[2] “Vaderlandsche Letteroefeningen”, Jaargang 1815. – Amsterdam: G.S. Leeneman van der Kroe en J.W. IJntema, 1815. – p. 467. Ook te vinden op http://www.dbnl.org/tekst/_vad003181501_01/_vad003181501_01_0322.php .
[3] Deuteronomium 10:20.
[4] Zie hierover bijvoorbeeld http://www.nu.nl/dvn/4032012/bed-bad-brood-coalitie-dreigde-splijten.html ; geraadpleegd op woensdag 5 april 2017.
[5] Zie voor meer cijfers https://www.vluchtelingenwerk.nl/sites/public/u895/Vluchtelingeningetallen2016.pdf ; geraadpleegd op woensdag 5 april 2017.
[6] Psalm 40:4 (berijmd; Gereformeerd Kerkboek).

Geef een reactie »

Nog geen reacties.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Blog op WordPress.com.